- Shikoyat
Salom, qizlar! Men bu mavzuni yozib tugatishga o'zimni zo'rg'a ko'ndirdim (🤣 retrograd sayyor biroz…
Avtomatik tarjima qilingan. Asl matnni ko‘rsatish
Salom, qizlar! Men bu mavzuni yozib tugatishga o'zimni zo'rg'a ko'ndirdim (🤣 retrograd sayyor biroz bo'shashgandek). Boshlanishi esa juda ajoyib edi! Davom etamiz.
Ma'lumotni internetdan parcha-parcha yig'masdan, jarayonlarni yaxlit tushunish uchun men dietolog bo'lishim kerak edi. Albatta, hozir yangilik ochmayman, lekin xulosalayman.
🧠 Ovqat va neyromediatorlar.
Dofamin va serotonin havodan paydo bo'lmaydi. Dofamin tirozin — oqsil orqali olinadigan aminokislotadan sintezlanadi. Serotonin ham oqsil — triptofandan sintezlanadi. Bu jarayonlar uchun temir, rux, B6 vitamini, omega-3 kerak. Bu haqiqat va bu muhim.
Ammo mening amaliyotimdan asosiy xulosa shuki: agar bolada temir yoki rux tanqisligi bo'lmasa, qo'shimchalar (biologik faol qo'shimchalar) odatda unchalik katta ta'sir ko'rsatmaydi. Oziqlanish asosni yaratadi. Agar tanqislik bo'lsa — tahlillar bo'yicha, — unda to'g'irlash haqiqatan ham yordam berishi mumkin. Shuning uchun men har doim «avval tanqislik bormi, keyin qo'shimchalarni ichish kerakmi» degan strategiyani qo'llab-quvvatlayman.
Va yana: qayta ishlangan oziq-ovqatlarning ko'pligidan kelib chiqqan surunkali yallig'lanish miyaning normal ishlashiga haqiqatan ham xalaqit beradi. Kolbasalar, chipslar va shirin ichimliklar qancha kam bo'lsa — shuncha yaxshi.
🍭 Shirinliklar: nega tortadi va nega bu tuzoq.
Shirinliklar dofaminning tez ko'tarilishiga olib keladi. Hadddan tashqari ko'p dofamin tanqisligi sharoitida ishlaydigan ADHD miyasi buni «ura, bir narsa topildi» deb qabul qiladi. ADHDli bolalar shirinliklarga ular erkalanganliklari uchun emas, balki miyalari tez stimulyatsiyani qidirayotganliklari uchun tortishadi. Keyin nima bo'ladi?
Keyin «shakar tebranishlari» boshlanadi. Glyukozaning keskin ko'tarilishi, keyin keskin pasayishi. Pasayish paytida — asabiylashish, miyada tuman, tinimsiz yig'lash. Tanışmi? Menga juda tanish.
Qayta ishlangan uglevodlar va ADHD belgilari kuchayishi o'rtasidagi bog'liqlikni tadqiqotlar haqiqatan ham ko'rsatmoqda. Va ADHDli bolalar dastlab o'zlarini rag'batlantirish usuli sifatida shirinliklarga ko'proq intilishadi. Lekin urush boshlab, barcha shirinliklarni taqiqlash — yomon g'oya. Taqiqlashdan kelib chiqqan stressning o'zi simptomlarni kuchaytiradi. Vazifa — taqiqlash emas, balki shakar tebranishlarini yumshatish.
🩸 Insulin rezistentligi: haqiqat qayerda, men o'zimni qayerda aldabman.
Men ADHD va insulin rezistentligi o'rtasidagi bog'liqlik haqida o'qiganda, avvaliga «Bo'ldi, bu shirinliklardan 🤦️» deb o'ylagandim. Lekin keyin, o'qish jarayonida, chuqurroq o'rganib, hamma narsa unchalik oddiy emasligini tushundim.
Haqiqatan ham, ADHD bilan og'rigan odamlarda insulin rezistentligi va 2-toifali diabet ko'proq uchraydi. Bu tasodif emas. Ammo sababi faqat qandning keskin ko'tarilishida emas. Olimlar ADHD va insulin buzilishlari o'rtasida umumiy genetik mexanizmlarni topishmoqda. Bundan tashqari, surunkali yallig'lanish ikki tomonlama ta'sir qilishi mumkin. Ya'ni, bog'liqlik bor, lekin u «ko'p konfet yeding — diabetga chalingan — yana ham ADHDli bo'lib qolding» deganidan ko'ra murakkabroq.
Haqiqatan ham, qonning barqaror shakari hammaga foydali. Ha, vazn va tahlillarni kuzatib turish kerak. Ammo har bir konfet diabetga olib keladi deb vahimaga tushish yoki har bir ADHD simptomini hisobga olishga urinishning hojati yo'q. Genetika — bu lotereya, oziqlanish esa — biz biroz to'g'irlay oladigan narsa.
🥚 Haqiqatan nima ishlaydi (tadqiqotlar bo'yicha ham, mening tajribam bo'yicha ham)
Men mukammal kechki ovqat tayyorlovchi usta emasman va «ona-o'sh-oshpaz» ham emasman 🤣. Mening uyimda ham vaziyat har xil bo'ladi. Lekin men quyidagi qoidalarga amal qilishga harakat qilaman 👇.
1. Har ovqatlanishda oqsil bo'lishi kerak. Tuxum, baliq, tvorog, dukkaklilar (rostini aytsam, faqat men yeyman), tovuq, go'sht — oqsil manbalari sifatida. Oqsil energiyaning bir maromda bo'lishini ta'minlaydi va uglevodlarning so'rilishini sekinlashtiradi. Ayniqsa, oqsilli nonushta muhim. Agar bola ertalab ovqat yemasa — unda, kamida, pishloq yoki tuxumni qo'liga tutqazing.
2. O'rta yer dengizi uslubidagi ovqatlanish. Sabzavotlar, mevalar, butun donli mahsulotlar, yong'oqlar, zaytun moyi va baliq — mana uning asosiy tarkibi. Tovuq va go'sht ham bor, lekin me'yorida; qizil go'sht — ko'proq cheklangan. Bu dieta emas, bu shunchaki ko'proq haqiqiy taom va baliq, kamroq kolbasa. Aytgancha, barcha kolbasa mahsulotlarini biz juda uzoq vaqt oldin olib tashlaganmiz. Kamdan-kam hollarda — sinf bilan sayohat va olov yoqish. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki: ratsion bu uslubga qanchalik yaqin bo'lsa, ADHD belgilari shunchalik yumshoq bo'ladi.
3. Muntazamlik. Har 4 soatda, uzoq ochliksiz. ADHD miyasi ochlikni yaxshi ko'tara olmaydi. Qand pasayganda, impulsivlik yoki tajovuzkorlik paydo bo'ladi. Kechki ovqatgacha chidashdan ko'ra, oraliq ovqatlanish yaxshiroq. Va agar to'liq ovqatlanishning iloji bo'lmasa, unda oraliq ovqatlanishni uglevodli emas, balki oqsilli-yog'li qilish yaxshiroq: oshxona bufetida kartoshkali pirojniy bilan ovqatlanib, gazlangan ichimlik ichish — eng yaxshi g'oya emas.
Va yana: ovqatni jang maydoniga aylantirmang. ADHDda bosim o'tkazish faqat qarshilikni kuchaytiradi. Va agar bugun fastfud yegan bo'lsangiz, o'zingizni ayblamang. Ertaga yangi kun bo'ladi.
Привет, девочки! Я буквально заставила себя дописать эту тему (🤣 вроде ретроградка чуть ослабила хватку). А так всё начиналось здорово! Давайте продолжим.
Чтобы не собирать информацию кусками из интернета, а понять процессы целиком, мне пришлось стать нутрициологом. Сейчас, конечно, ничего нового не открою, но подытожу.
🧠 Еда и нейромедиаторы.
Дофамин и серотонин не берутся из воздуха. Дофамин синтезируется из тирозина — это аминокислота, которую мы получаем из белка. Серотонин — из триптофана, тоже из белка. Для этих процессов нужны железо, цинк, витамин B6, омега-3. Это факт, и это важно.
Но главный вывод из моей практики: если у ребёнка нет дефицита железа или цинка, то добавки (БАДы) обычно не дают особого эффекта. Питание создаёт базу. А вот если дефицит есть — по анализам, — тогда коррекция реально может помочь. Поэтому я всегда за стратегию «сначала посмотреть, есть ли дефицит, а потом пихать добавки».
И ещё: хроническое воспаление от большого количества обработанной еды действительно мешает мозгу нормально работать. Чем меньше сосисок, чипсов и сладких напитков — тем лучше.
🍭 Сладкое: почему тянет и почему это ловушка.
Сладкое даёт быстрый дофаминовый всплеск. Мозг с СДВГ, который и так часто работает в условиях дефицита дофамина, воспринимает это как «ура, хоть что-то». Дети с СДВГ тянутся к сладкому не потому, что избалованы, а потому что их мозг ищет быструю стимуляцию. А дальше?
Дальше начинаются «сахарные качели». Резкий скачок глюкозы, а потом резкое падение. В момент падения — раздражительность, туман в голове, истерика. Знакомо? Мне очень.
Исследования действительно показывают связь между быстрыми углеводами и усилением симптомов СДВГ. И дети с СДВГ изначально больше тянутся к сладкому как к способу себя простимулировать. Но устраивать войны и запрещать всё сладкое — плохая идея. Стресс от запретов сам по себе ухудшает симптомы. Задача — не запретить, а сгладить сахарные качели.
🩸 Инсулинорезистентность: где правда, а где я сама себе нафантазировала.
Когда я читала про связь СДВГ и инсулинорезистентности, я сначала тоже подумала «Ну всё, это от сладкого🤦️». Но потом, уже в учёбе, полезла глубже и поняла, что всё не так однозначно.
Да, у людей с СДВГ действительно чаще встречается инсулинорезистентность и диабет 2 типа. И это не совпадение. Но причина не только в скачках сахара. Учёные находят общие генетические механизмы между СДВГ и нарушениями инсулина. Плюс хроническое воспаление может бить по обоим фронтам. То есть связь есть, но она сложнее, чем «ел много конфет — заработал диабет — стал ещё более СДВГшным».
Да, стабильный сахар в крови полезен всем. Да, стоит следить за весом и анализами. Но паниковать, что каждая конфета ведёт к диабету, или пытаться учитывать каждый симптом СДВГ, не надо. Генетика — это лотерея, а питание — то, что мы можем немного скорректировать.
🥚 Что реально работает (и по исследованиям, и по моему опыту)
Я не мастер идеальных ужинов и не «мама-шеф-повар» 🤣. У меня дома бывает по-разному. Но этих правил я стараюсь придерживаться 👇.
1. Белок в каждый приём пищи. Яйца, рыба, творог, бобовые (прямо скажу, ем только я), курица, мясо — как источники белка. Белок даёт ровную энергию и замедляет всасывание углеводов. Особенно важен белковый завтрак. Если ребёнок не ест утром — ну, хотя бы сыр или яйцо в руку.
2. Средиземноморский стиль питания. Овощи, фрукты, цельные злаки, орехи, оливковое масло и рыба — вот его основа. Курица и мясо там есть, но умеренно; красное мясо — скорее ограниченно. Это не диета, это просто побольше настоящей еды и рыбы, поменьше сосисок. Кстати, все колбасные изделия мы убрали очень давно. За редким исключением — поход с классом и костёр. Исследования показывают: чем ближе рацион к такому стилю, тем мягче выраженность симптомов СДВГ.
3. Регулярность. Каждые 4 часа, без длинных голодных пауз. Мозг с СДВГ плохо переносит голод. Когда сахар падает, включается импульсивность или агрессия. Лучше перекус, чем потерпеть до ужина. И если уж не получается полноценный приём пищи, то перекус лучше устроить белково-жировой, а не углеводный: перехватить пирожок с картошкой и запить газировкой где-нибудь в буфете — не самая лучшая идея.
И ещё: не превращайте еду в поле битвы. Давление при СДВГ только усиливает сопротивление. И не корите себя, если сегодня был фастфуд. Завтра будет новый день.
в принципе вы описали нормальное питание любого человека. и да плюсую. Ир это следствие хронического воспаления. оно бывает вызвано просто жировой тканью тк жир человека продуцируют гормоны ( он гормоноактивен) и так же жир вызывает хроническое воспаление в организме. все это связано. Ир это не причина а итог
ну вот смотрите, у меня жира нет) а ир есть)
Очень познавательно, спасибо. Эта информация полезна не только СДВГ-шникам.
а что скажешь на счёт глютена и молочных продуктов? мне кажется надо продолжить тему второй частью
Спасибо, интересно!
странно. почему так?
А ещё пристрастие к одной и той же еде, например у моей сейчас завтрак яйцо и творожный сырок, потом будет, несколько недель каша, потом хлопья и т.д. Она не чередует, ест до какого-то щелчка в голове. Может есть всю неделю яблоки, а потом две недели их не трогать. Вот как-то так.
а я пишу про СДВГ, чтобы симптомы не сводили с ума, а не про ир
фото вчера
возможно восполняет дефициты. а может и нет., ссама например могу неделю есть перловку, потому что капец как вкусно. а потом раз и год её не есть, не вкусно
при АИТ совершенно другой протокол питания
вот, тоже недавно дочь ела неделю перловку, сейчас уже нафиг не надо, при этом дома всегда есть выбор из гарниров. Или вот помидоры не ест совсем, раз в три месяца съест упаковку черри или 2-3 средних. Я уже привыкла. Смотрю только чтобы не переедала, но опять на атомоксетине это и нереально.
а симптомы абсолютно идентичны
я бы поспорила. да и не относится это к теме моего поста