Каляндар цяжарнасці на тыдні 9
Прывітанне, мама! Я ўжо памерам са слівы!
Ты не паверыш, але я ўжо вырас да цэлых 3–4 сантыметраў і важу некалькі грамаў. Уяўляеш? Я пакуль яшчэ зусім крошачны, але ў мяне ўжо відаць галаўка і нават зачаткі ручак і ножак. Я актыўна расту і развіваюся — так хочацца стаць сапраўдным чалавечкам!
Вось што ў мяне новага на гэтым тыдні:
У мяне ўжо працуе сэрцайка і нервовая сістэма — я ўжо пульсую жыццём!
Мой пазваночнік умацоўваецца, а хвастзік паступова ператвараецца ў купрык.
На твары з'яўляюцца губкі, носік, вушкі і нават павекі. Я хутка змагу цябе разглядзець!
Я вучуся рухаць губкамі і паступова глытаць — трэніруюся для будучыні!
У жывоці крыху цесна: мае органы актыўна растуць — кішэчнік, печань, селязёнка і нават жоўцевы пузырак.
Маё сэрцайка цяпер б'ецца ўнутры грудной клеткі, і там ужо з'яўляюцца бронхі і малочныя залозы.
У мозгу фарміруецца мозжачок (ён будзе дапамагаць мне не падаць, калі я навучуся хадзіць!), гіпофіз і іншыя важныя ўчасткі.
Мая шчытападобная залоза і наднырачнікі пачынаюць працаваць — у мяне ўжо ёсць уласныя гармоны!
Я вучуся абараняцца: пачынаю выпрацоўваць лімфацыты і ствараць лімфатычныя вузлы.
Паступова становіцца зразумела, хто я — хлопчык ці дзяўчынка! 😉
Я ўжо паступова рухаю ручкамі і ножкамі, хоць ты пакуль гэтага не адчуваеш. Нават пальчыкі пачалі фарміравацца!
Мая пупавіна ўмацоўваецца, і праз яе я атрымліваю ад цябе ўсё‑всё неабходнае. Мы з табой — адна каманда, мама 💕
Калі ласка, беражы сябе — я яшчэ такі далікатны, і ўсё, што з табой адбываецца, уплывае і на мяне. Дзякуй, што ты ў мяне ёсць! ❤
На 9 тыдні цяжарнасці адчуванні ў жанчын могуць вагацца ад поўнай адсутнасці сімптомаў да выяўленых змен у агульным стане. Немагчыма прадказаць нюансы цячэння цяжарнасці, бо розныя цяжарнасці ў адной жанчыны могуць працякаць па-рознаму. Таму пералічым верагодныя станы.
Невялікі працэнт шчаслівіц адчуваюць у гэты час эмацыйны і фізічны ўздым, звязаны з гарманальнымі зменамі і станоўчымі эмоцыямі ад будучага мацярынства. Некаторыя нават дасягаюць спартыўных і навуковых рэкордаў, хоць гэта здараецца рэдка.
Рост маткі
Па меры росту плёну павялічваецца і памер маткі, якая становіцца памерам з невялікую дыню. Цяжарная можа адчуваць лёгкія паколванні ў гэтай вобласці жывата, часам суправаджаючыяся пацягваннем або незвычайным шчакатаннем.
Гарманальныя змены
Для паспяховага цячэння цяжарнасці павялічваецца ўзровень жаночых палавых гармонаў, што ўплывае на настрой і эмацыйны стан. З'яўляецца сентыментальнасць, няўстойлівасць настрою, узмацняецца жаласць да жывёл, а меладрамы выклікаюць слёзы.
Скура становіцца больш чыстай і далікатнай, а выраз твару змяняецца, набываючы так званы "погляд знутры", які адлюстроўвае акцэнт жанчыны на ўнутраных адчуваннях і перажываннях.
Млоснасць
На гэтым тэрміне таксікоз часта працягваецца. Частата прыступаў млоснасці індывідуальная і часам суправаджаецца пагаршэннем самаадчування. У такіх выпадках неабходна пракансультавацца з урачом.
Ваніты
На жаль, пазбегнуць ванітаў удаецца не ўсім. Часам гэта адзінкавыя эпізоды, якія не шкодзяць маме і дзіцяці. Аднак пры частых ванітах існуе рызыка абязводжвання, таму важна звярнуцца да ўрача. Пры неабходнасці можа быць прызначана стацыянарнае лячэнне.
Змены малочных залоз
На 9 тыдні цяжарнасці жаночыя грудзі пачынаюць актыўна рыхтавацца да кармлення малога. Яна павялічваецца ў памерах, саскі становяцца больш пігментаванымі, і могуць узнікнуць балючыя адчуванні. Таксама магчыма павышэнне адчувальнасці грудзей пры дотыках.
Змена вагі
Часцей за ўсё будучыя мамы набіраюць вагу з-за павелічэння аб'ёму цыркулюючай крыві і затрымкі вадкасці. Арганізм таксама робіць тлушчавыя запасы для будучага кармлення дзіцяці. У рэдкіх выпадках вага можа зніжацца, нягледзячы на нармальнае харчаванне, што можа быць звязана з выяўленым таксікозам.
Павышанае потааддзяленне
Потааддзяленне можа ўзмацніцца, асабліва ў гарачае надвор'е, з-за павелічэння хуткасці абменных працэсаў і павышанай нагрузкі на ўнутраныя органы.
Павышэнне тэмпературы
Тэмпература цела можа нязначна павысіцца з-за змен у гарманальным фоне і актыўнасці бялковага абмену. Калі павышэнне тэмпературы суправаджаецца сімптомамі прастуды, неабходна звярнуцца да ўрача, бо самалячэнне можа быць небяспечным.
Частае мачавыпусканне
Частае мачавыпусканне звязана з ціскам павялічанай маткі на мачавы пузыр, што памяншае яго аб'ём. Акрамя таго, ныркі малога яшчэ не цалкам функцыянуюць, і арганізм мамы бярэ на сябе іх функцыю.
Нервовая сістэма
Нервовая сістэма рэагуе на ўнутраныя змены, і ёй неабходны паўнавартасны адпачынак. Дзённая сонлівасць, жаданне паляжаць ці проста адпачыць могуць быць частымі ў гэты перыяд.
Апетыт
Падчас цяжарнасці апетыт можа змяніцца: ён можа стаць «ваўчыным», калі павялічваецца не толькі колькасць ежы, але і з'яўляюцца незвычайныя спалучэнні прадуктаў. У той жа час можа ўзнікнуць поўнае адрачэнне ад любой ежы, нават ад той, якая раней была любімай. Лічыцца, што дзіця перадае маме свае патрэбы.
Выдзяленні з похвы
Колькасць, кансістэнцыя і пах выдзяленняў могуць змяніцца. Калі выдзяленні становяцца больш багатымі, змяняюць колер на крывяністыя або пах на непрыемны, неабходна звярнуцца да ўрача. Гэта можа быць прыкметай інфекцыі або пагрозы перапынення цяжарнасці.
Дыскамфорт у жываце
Перыядычны і слабы дыскамфорт у жываце звычайна не выклікае занепакаення. Аднак, калі болі становяцца выразнымі і суправаджаюцца крывяністымі выдзяленнямі, неабходна тэрмінова звярнуцца да гінеколага для выключэння рызыкі выкідка.
Завалы
На 9-м тыдні цяжарнасці могуць з'явіцца першыя прыкметы завал з-за гарманальных змен і зніжэння рухомасці. Карэкцыя рацыёну і ўмераныя фізічныя нагрузкі дапамогуць справіцца з гэтай праблемай.
Валасы могуць стаць больш сухімі, і магчыма ўзмацненне выпадзення пры мыцці галавы. Важна прытрымлівацца рэкамендацый урача па прыёме вадкасці і харчаванні. Пасля родаў гэтыя негатыўныя з'явы звычайна праходзяць без слядоў.
Змены канфігурацыі жывата
У некаторых жанчын ужо заўважны жывоцік, які павялічваецца, але пры спартыўнай постаці або залішняй вазе гэтыя змены пакуль могуць быць не бачныя.
Галавакружэнне
Рэдкія галавакружэнні не ўяўляюць небяспекі і звязаны са зменамі тонусу сасудаў. Аднак, калі яны становяцца частымі і працяглымі, абавязкова паведаміце пра гэта свайму лекару.
Анемія
Незначнае зніжэнне ўзроўню гемаглабіну падчас цяжарнасці лічыцца нормай. Але калі вы адчуваеце выразную слабасць, недамаганне і дрэннае самаадчуванне, лекар прызначыць дадатковыя даследаванні.
Зжога
Зжога на гэтым тэрміне турбуе рэдка. Пры яе з'яўленні прытрымлівайцеся рэкамендацый лекара, не пераядайце, выконвайце дыету і не кладзіцеся адразу пасля ежы.
Ацёкі на нагах
Ацёкі на нагах на 9 тыдні цяжарнасці сустракаюцца вельмі рэдка. Калі яны ўсё ж з'яўляюцца, гэта можа быць звязана з затрымкай вадкасці, але лепш пракансультавацца з урачом, бо гэта можа быць прыкметай хранічных захворванняў або ўскладненняў.
Пігментацыя скуры на твары ці верхняй палове грудной клеткі
Пігментацыя скуры з'яўляецца далёка не ва ўсіх і звычайна знікае пасля цяжарнасці і родаў. Гэта звязана са зменамі гарманальнага фону.
Развіццё двайнят
На гэтым этапе цяжарнасці двайнятамі патрабуецца больш харчавання і прасторы ў матцы, што прыводзіць да яе значнага павелічэння. Ужо можна заўважыць змены ў форме жывата, якія паказваюць на цікавае становішча жанчыны. Аднак памеры малых застаюцца такімі ж, як пры аднаплоднай цяжарнасці. Мама можа адчуваць больш выразныя сімптомы таксікозу, а таксама павышаецца верагоднасць анеміі і залішняга набору вагі. Калі малыя развіваюцца з адной яйклеткі, яны з'яўляюцца блізнятамі і пачынаюць канкураваць за месца яшчэ ва ўлонні. У выпадку развіцця з розных яйклетак, у кожнага плёну свая плацэнта, і яны могуць быць рознага полу.
Медыцынскае абследаванне на 9-м тыдні
На дзевятым тыдні цяжарнасці жанчына, якая плануе стаць мамай, звычайна ўжо стаіць на ўліку ў жаночай кансультацыі. Калі гэтага яшчэ не адбылося, цяпер самы час звярнуцца да лекара для агляду і правядзення неабходных абследаванняў. У гэты перыяд пачынаецца актыўнае фарміраванне ўнутраных органаў і рост цела малога.
Лекары
- Акушэр-гінеколаг: Гэты лекар будзе назіраць жанчыну на працягу ўсёй цяжарнасці і каардынаваць дзеянні іншых спецыялістаў.
- Тэрапеўт: Ацэньвае агульны стан будучай мамы, удакладняе наяўнасць хранічных захворванняў і карэктуе лячэнне пры неабходнасці, бо не ўсе медыкаменты можна выкарыстоўваць пры цяжарнасці.
- Акуліст: Праводзіць агляд вочнага дна і ацэньвае рызыкі, звязаныя з пралангаваннем цяжарнасці і родамі.
- Атарыналарынголаг (ЛОР-лекар): Выяўляе хранічныя ачагі інфекцыі ў насаглотцы і вушах.
- Стаматолаг: Ацэньвае стан ротавай поласці і зубоў.
Аналізы
- Агульны аналіз крыві.
- Агульны аналіз мачы.
- Аналіз крыві на сіфіліс, ВІЧ-інфекцыю, гепатыты, групу і рэзус-фактар.
- Мазок з похвы на цыталогію і інфекцыі.
- Біяхімічны аналіз крыві.
- Аналіз крыві на цукар.
- Каагулаграма для ацэнкі згортвальнай сістэмы крыві.
- Аналіз крыві на скрытыя інфекцыі для ацэнкі рызыкі развіцця дзіцяці.
Пры неабходнасці лекар можа прызначыць дадатковыя абследаванні, каб удакладніць стан мамы і дзіцяці, а таксама для рацыянальнага планавання цяжарнасці і родаў.
Працэдуры
УГД-абследаванне, калі яно яшчэ не праводзілася. У ходзе УГД ацэньваюцца стан малога, яго сэрцабіцце і рухальная актыўнасць.
Усе астатнія працэдуры прызначаюцца па медыцынскіх паказаннях, зыходзячы з самаадчування цяжарнай і наяўнасці спадарожных захворванняў.
Цяжкасці выношвання
На 9 тыдні цяжарнасці існуе высокі рызыка перапынення, таму важна рэгулярна наведваць спецыялістаў, калі вы плануеце мець дзіця. Вось спіс магчымых праблем:
Замерзлая цяжарнасць
Існуе мноства фактараў, якія могуць прывесці да замерзлай цяжарнасці: рэзус-канфлікт, стрэсы, неспрыяльныя ўмовы працы, папярэднія аборты, невылечаныя інфекцыі. Часам прычына застаецца невядомай. Жанчына можа не адчуваць ніякіх сімптомаў, але паталогія будзе бачная на УГД. У такіх выпадках неабходна перапыненне цяжарнасці, метад якога вызначае лекар. Пасля гэтага рэкамендуецца выкарыстоўваць кантрацэптывы на працягу пэўнага часу.
Выкідыш
Пры выкідку могуць узнікнуць цягнучыя болі і крывавыя выдзяленні, а таксама галавакружэнне, млоснасць і слабасць. Неабходны агляд гінеколага для вырашэння пытання аб магчымасці працягвання цяжарнасці. Калі працэс працягваецца, патрабуецца стацыянарнае назіранне і лячэнне.
Болі ў жываце
Болі ў жываце могуць быць выкліканы не толькі растучай маткай, але і зменамі ў касцёва-цягліцавай сістэме, павелічэннем яе рухомасці для фарміравання родавых шляхоў. Пры моцных болях спецыяліст можа прызначыць дадатковыя абследаванні і лячэнне. У некаторых выпадках патрабуецца хірургічнае ўмяшанне, напрыклад, пры апендыцыце, і цяжарнасць не з'яўляецца проціпаказаннем для аперацыі.
Вірусная паталогія
Вірусныя інфекцыі могуць прадстаўляць сур'ёзную пагрозу для цяжарнасці. Важна своечасова звяртацца да ўрача пры першых прыкметах захворвання для атрымання неабходнага лячэння і прадухілення ўскладненняў.
Вірусныя інфекцыі небяспечныя на любым этапе цяжарнасці. На ранніх тэрмінах яны могуць прывесці да ўнутрычэраўнай гібелі плёну, мутацый і паталогій развіцця, а таксама да перапынення цяжарнасці. Каб пазбегнуць гэтых рызык, жанчынам рэкамендуецца вакцынацыя па календары (напрыклад, ад краснухі) і папярэдняя падрыхтоўка да цяжарнасці.
Запаленне
Інфекцыйныя працэсы ў палавых шляхах могуць выклікаць дыскамфорт, паленне і багатыя выдзяленні з непрыемным пахам. Пасля ўзяцця мазка лекар прызначыць лячэнне, каб прадухіліць інфікаванне плёну.
Болі ў малочных залозах
Грудзі жанчыны рыхтуюцца да кармлення дзіцяці, таму яна наліваецца і павялічваецца ў памеры. Часам могуць узнікаць болевыя адчуванні і вылучэнне каластрыву. Пры інтэнсіўных болях звярніцеся да гінеколага для ацэнкі стану.
Ваніты
Ваніта можа быць настойлівай і пакутлівай. Калі яна суправаджаецца павышанай тэмпературай, вадкім крэслам і выяўленай слабасцю, неабходна кансультацыя спецыяліста. Інтэнсіўная ваніта і дыярэя небяспечныя абязводжваннем арганізма і згушчэннем крыві.
Непераноснасць пахаў
Непераноснасць пахаў часта суправаджае таксікоз. Нават пах любімых духаў можа стаць непрыемным. Не адчайвайцеся, гэта часовае з'ява і звычайна праходзіць без наступстваў для мамы і малога.
Цыстыт
Частае балючае мачавыпусканне невялікімі порцыямі, магчымае павышэнне тэмпературы і памяншэнне аб'ёму мачы могуць быць прыкметамі інфекцыі. Гэта стан небяспечны для плёну, таму патрабуе ўважлівага стаўлення, абследавання і лячэння, прызначанага лекарам.
Заложенность носа
Змены ў стане сасудаў могуць ускладняць насавое дыханне, часам суправаджаючыся начным храпам і кароткачасовымі прыпынкамі дыхання падчас сну. ЛОР-урач агледзіць слізістую насавой поласці і пры неабходнасці дасць рэкамендацыі.
Павышэнне артэрыяльнага ціску
На гэтым тэрміне ў некаторых жанчын можа павышацца ціск. Прычыны могуць быць рознымі, таму лепш не займацца самалячэннем, а звярнуцца да спецыяліста. Гэта можа быць пачаткам гіпертанічнай хваробы або праявай ускладненняў цяжарнасці.
Трывога і паніка
Гэтыя пачуцці могуць узнікнуць у першародзячых або ў жанчын з праблемамі ў папярэдніх цяжарнасцях. Такая рэакцыя тлумачыцца гарманальнымі зменамі і перабудовай арганізма. Пры працяглай трывозе рэкамендуецца кансультацыя лекара.
Бессань
Хваляванні за малое і ўнутраныя змены могуць спрыяць парушэнням сну і дзённай стомленасці. Дапамогуць шпацыры перад сном, даверлівыя адносіны ў сям'і, дапамога і ўзаемаразуменне блізкіх.
Крывацёк з полавых шляхоў
Крывацёк з полавых шляхоў у любой колькасці патрабуе неадкладнага звароту да ўрача.
Сітуацыя можа быць надзвычай небяспечнай, і прычын для гэтага мноства. Без кансультацыі і тэрміновага агляду гінеколага не абысціся. Далейшыя дзеянні будуць вызначаны ўрачом.
Сэрцабіцце
Часам цяжарныя жанчыны скардзяцца на прыступы сэрцабіцця без відавочных прычын. Гэта можа быць звязана са змяненнем узроўню жаночых гармонаў або гармонаў шчытападобнай залозы, павышэннем артэрыяльнага ціску або затрымкай вадкасці ў арганізме. У любым выпадку, лекар прызначыць кансультацыю тэрапеўта, правядзенне ЭКГ, а затым прапануе адпаведнае лячэнне.
Расцяжкі на грудзях
Пры хуткім павелічэнні малочных залоз могуць з'явіцца расцяжкі або белыя палосы, якія сыходзяцца радыяльна ад саска. Каб прадухіліць гэту праблему, ўвільгатняйце скуру пасля купання алеямі. Гэта ж працэдура дапаможа пазбегнуць з'яўлення расцяжак на пярэдняй брушной сценцы ў будучыні.
Што можна і чаго нельга
Калі жанчына адчувае сябе добра, абмежаванні ў гэты перыяд мінімальныя. Важна выконваць рэжым дня, забяспечваць паўнавартасны адпачынак і прытрымлівацца дыетычнага харчавання. Актыўнае развіццё і паспяванне плёну патрабуюць адсутнасці таксічных уздзеянняў.
Што МОЖНА будучай маме:
- Выконваць пасільныя задачы на працоўным месцы пры добрым самаадчуванні, пазбягаць начных змен і стрэсаў. Жадана абмежаваць працу за камп'ютарам.
- Працягваць заняткі спортам, калі яны былі да цяжарнасці, са змяншэннем нагрузкі або зменай віду спорту на менш траўматычны, напрыклад, ёгу або плаванне.
- Здзяйсняць пешыя шпацыры ў лесе або парку ў цёплае надвор'е, сустракацца на прыродзе з сябрамі ў добрай кампаніі.
- Выконваць ранішнюю гімнастыку ўмеранай складанасці пры адсутнасці скаргаў, а таксама рэкамендаваныя ўрачом практыкаванні для падрыхтоўкі да родаў.
- Прымаць медыкаменты толькі па рэкамендацыі ўрача для прафілактыкі прыроджанай паталогіі або па медыцынскіх паказаннях.
- Атрымліваць пазітыўныя эмоцыі ад заняткаў любімай справай або хобі, зносін з сям'ёй і сябрамі.
- Праходзіць абследаванні і рэгулярна назірацца ў жаночай кансультацыі, прытрымлівацца парад спецыялістаў для нараджэння здаровага малога.
Чаго НЕЛЬГА будучай маме:
- Устрымайцеся ад ужывання алкаголю любой крэпасці і ў любой колькасці. Памятайце, што ваша дзіця актыўна развіваецца, і алкаголь можа нанесці яму шкоду.
- Адмоўцеся ад курэння, як актыўнага, так і пасіўнага. Тытунёвы дым таксічны, звужае сасуды, парушае харчаванне плёну і можа павысіць ціск у мамы.
- Адкладзіце заняткі небяспечнымі відамі спорту. Для падтрымання формы лепш выбраць ранішнюю гімнастыку і пешыя прагулкі.
- Не падымайце цяжары больш за тры кілаграмы, бо гэта можа справакаваць страту дзіцяці.
- Не прымайце медыкаменты без прызначэння лекара. Памятайце, што не ўсе лекі бяспечныя пры цяжарнасці, нават калі вы выкарыстоўвалі іх раней.
- Пазбягайце злоўжывання вострымі і кансерваванымі прадуктамі, тлустай і смажанай ежай. Гэта можа парушыць працу кішэчніка, выклікаць завалы і паўплываць на плён.
- Некаторыя медыцынскія даследаванні могуць быць небяспечныя для дзіцяці. Праводзіце іх толькі па прызначэнні лекара.
- Не захапляйцеся моцным гарбатай і кавай. Яны могуць перагрузіць нервовую сістэму і выклікаць павышэнне ціску.
Правільнае харчаванне
Ваш малы актыўна расце, і для яго правільнага развіцця патрэбныя незаменные бялкі, тлушчы, вугляводы, вітаміны і мікраэлементы. Будучай маме таксама важна правільна харчавацца, каб забяспечыць аптымальны рост і развіццё плоду.
На 9-м тыдні цяжарнасці рэкамендуецца:
- Збалансаванае і разнастайнае харчаванне без строгіх абмежаванняў, акрамя выключэння небяспечных прадуктаў. Перавагу варта аддаваць натуральным, мінімальна перапрацаваным і спецыялізаваным прадуктам.
- Ешце не менш за 5 разоў у дзень дробнымі порцыямі, каб прадухіліць пачуццё цяжару і пераядання. Ужынайце за 1,5–2 гадзіны да сну лёгкую ежу.
- Рэжым піцця павінен быць дастатковым і камфортным; абмежаванні магчымыя толькі па прызначэнні ўрача. Важна піць звычайную ваду між прыёмамі ежы, а не толькі сокі або чай.
- Павялічвайце спажыванне гародніны і садавіны, асабліва лістовых і яскрава афарбаваных плодаў. Калі ў вас ёсць схільнасць да алергіі, уключайце новыя прадукты паступова і заўважайце рэакцыю.
- Уключайце ў рацыён цэльназернавыя вырабы, малочныя і кісламалочныя прадукты для падтрымкі кальцыя і бялку.
- У рацыёне павінна быць дастаткова бялку — гэта важны будаўнічы матэрыял. Прымаць бялок лепш з розных крыніц: мяса, рыбных прадуктаў, малака і бабовых.
- Тлушчы неабходныя для нармальнага развіцця нервовай сістэмы і эндокрынных залоз. Карысныя крыніцы — раслінныя алеі, арэхі, авакода і тоўстая рыба. Абмяжоўвайце трансжывёлы і вельмі тоўстыя прадукты.
- Вугляводы служаць хуткім крыніцай энергіі; аддавайце перавагу складаным вугляводам — цэльным крупам, бульбе, гародніне і садавіне.
- Для ўмацавання касцей карысныя прадукты, багатыя кальцыем і бялком: малако, ёгурт, сыр, тварог, рыба з костачкамі.
Для здароўя мамы і нармальнага развіцця дзіцяці важныя ўсе кампаненты рацыёну. Домашняя ежа знатна прасцей засвойваецца і бяспечней, чым моцна перапрацаваныя прадукты. У рацыёне цяжарнай павінны прысутнічаць:
- Малочныя прадукты, такія як малако, кефір і ёгурты, з'яўляюцца выдатнымі крыніцамі бялку, кальцыя і вітамінаў групы B.
- Рачная і марская рыба карысныя, але некаторыя дэлікатэсныя марскія прадукты варта ўжываць умерана з-за магчымых забруджвальнікаў і высокай каларыйнасці.
- Мясцовыя гародніна і фрукты можна ёсць у свежым выглядзе, а таксама пасля лёгкай тэрмічнай апрацоўкі.
- Курыца, цяляціна і іншая нятлустая ялавічына — добрыя крыніцы бялку і жалеза.
- Разнастайныя кашы з цэльнага зерня дадаюць аб'ёму рацыёну, даюць энергію і карысныя валокны.
- Яйкі — паўнавартаснае крыніца бялку, а таксама важных мікраэлементаў і вітамінаў.
Патрэба ў вітамінах і мінералах
У перыяд актыўнага фарміравання сістэм і органаў маляняці, а таксама яго інтэнсіўнага росту, асабліва важна забяспечыць дастатковае спажыванне вітамінаў, жалеза, кальцыя і іншых мінералаў. Нарашчэнне пітання можа негатыўна ўплываць на развіццё плода і здароўе маці.
Вітамін A (рэтынол)
Вітамін A гуляе ключавую ролю ў развіцці зроку, умацаванні касцёвай і імуннай сістэм, абароне скуры і слізістых. Недахоп гэтага вітаміна можа прывесці да пагаршэння зроку і зніжэння імунітэту. Асноўныя крыніцы вітаміна A: рыба, яйкі, шпінат, зялёная пятрушка і морква.
Вітамін B9 (фалійная кіслата)
Фалійная кіслата асабліва неабходная жанчынам ужо да 9-га тыдня цяжарнасці, бо яе роля — падтрымка фарміравання і развіцця плацэнты і нервавай трубкі плода. Гэты вітамін патрэбны для сінтэзу ДНК і бяспечнага дзялення клетак, таму важна забяспечваць дастатковы ўвод. Вітамін B9 змяшчаецца ў лістовай зеляніне, бабовых, крупах, арехах і цэльназернавых прадуктах.
Вітамін B6 (піридоксін)
Вітамін B6 узаемадзейнічае з іншымі вітамінамі групы B і неабходны для нармальнага развіцця нервовай сістэмы, а таксама для абмену рэчываў і рэгуляцыі ўзроўню цукру ў крыві. Недахоп можа выклікаць слабасць, раздражняльнасць і праблемы са сном. Крыніцы: курыца, печань, чырвонае мяса, рыба і некаторыя гародніна.
Вітамін B1 (тыямін)
Вітамін B1 таксама гуляе важную ролю ў абмене рэчываў і падтрымцы нармальнага функцыянавання нервовай сістэмы. Асноўныя крыніцы — кашы, бабовыя, гарох, бабовыя і зерневыя прадукты.
Гэтыя вітаміны патрэбны для развіцця нервовай сістэмы і пераадолення нервовых імпульсаў, яны ўдзельнічаюць у абменных працэсах і нармізацыі энергетычнага балансу. Пры іх недахопе можа зніжацца ўстойлівасць да фізічных нагрузак і павышацца стомленасць. Крыніцы вітамінаў B — мяса, курыца, селера, яйкі і вітаміны A, D, H і B.
Патрэба ў вітамінах і мінералах
У перыяд актыўнага фарміравання сістэм і органаў маляняці, а таксама для яго інтэнсіўнага росту, асабліва важна забяспечыць дастатковае спажыванне вітамінаў, жалеза, кальцыя і іншых мінералаў. Няспраўнасць рацыёну можа негатыўна паўплываць на развіццё плода і на самаадчуванне маці.
Вітамін A (рэтынол)
Вітамін A — ключавы для развіцця зроку і цэласнасці слізістых. Недахоп можа прывесці да пагаршэння зроку і зніжэння імунітэту. Крыніцы: рыба, яйкі, шпінат, зялёная пятрушка і морква.
Вітамін B9 (фалійная кіслата)
Фалійная кіслата асабліва важная на ранніх стадыях цяжарнасці для фарміравання нервавай сістэмы і дзялення клетак. Яна ўдзельнічае ў сінтэзе ДНК і падтрымцы росту плацэнты. Крыніцы: лістовая зеляніна, бабовыя, крупы і арэхі.
Вітамін B6 (піридоксін)
Вітамін B6 дапамагае рэгуляваць метабалічныя працэсы і неабходны для нармальнага функцыянавання нервовай сістэмы. Недахоп можа выклікаць раздражняльнасць і праблемы са сном. Крыніцы: курыца, печань, чырвонае мяса і некаторыя гародніна.
Вітамін B1 (тыямін)
Вітамін B1 удзельнічае ў энергетычным абмене, падтрымлівае працу нервовай сістэмы і дапамагае рэгуляваць метабалізм вугляводаў. Крыніцы: зерневыя, бабовыя, арэхі і гародніна.
Вітамін B2 (рыбафлавін)
Вітамін B2 важны для абмену рэчываў і сінтэзу энергіі, ён падтрымлівае фарміраванне клетак і здаровую скуру. Крыніцы: малако, мясныя і бялковыя прадукты, яйкі і зялёныя гародніна.
Вітамін B12 (кобаламін)
Вітамін B12 неабходны для вытворчасці чырвоных крывяных клетак і працы нервовай сістэмы. Ён змяшчаецца ў жывёльных прадуктах: мясе, яйках, малочных прадуктах і рыбе.
Вітамін D
Вітамін D патрэбны для правільнага фарміравання касцёва-мышачнай сістэмы і абароны зубоў, а таксама спрыяе ўсмоктванню кальцыя. Недахоп D можа прывесці да зніжэння імунітэту, павышэння рызыкі рахіту ў дзіцяці і пагаршэнню стану касцяной тканкі ў мамы. Для падаўжэння нормы вітаміну D у крыві рэкамендуецца прымаць прэпараты па прызначэнні лекара; натуральныя крыніцы — яечны жаўток, рыба і розных тлустыя прадукты.
Вітамін C (аскорбінавая кіслата)
Гэты элемент не сінтэзуецца ў арганізме, таму яго важна атрымліваць з ежай. Ён удзельнічае ў абароне ад свабодных радыкалаў і спрыяе рэгенерацыі тканак. Асноўныя крыніцы: цытрусавыя, ягады, перцы, таматы, кветкавая капуста і кроп.
Вітамін E (токоферол)
Вітамін E выступае моцным антыаксідантам, рэгулюе метабалічныя працэсы і абараняе клеткі ад акісляльнага стрэсу. Ён асабліва важны ў перыяды павышаных нагрузак. Крыніцы: раслінныя алеі, арэхі, насенне, авакода і яйкі.
Вітамін K
Вітамін K гуляе ролю ў згусальнасці крыві і фарміраванні касцяной тканкі, спрыяе актывізацыі шчыльных і ферментных працэсаў. Ён важны для забеспячэння належнай свёртваемасці крыві. Крыніцы: зялёныя ліставыя, алейныя семкі і капуста.
Магній
Патрэба ў магніі павялічваецца цягам усёй цяжарнасці, асабліва на ранніх тэрмінах, калі ён важны для самачування мамы і нармальнага тонусу маткі. Магній удзельнічае ў метабалізме кальцыя і жыццядзейнасці клетак. Крыніцы: крупы, арэхі, насенне (тыквовае, сланечнікавае), кунжут і пшанічныя адрубы.
Цынк
Цынк удзельнічае ў імунітэце, рэгенерацыі тканак, здароўі скуры і валасоў. Недахоп можа адбівацца на зарасці плацэнты і імуннай абароне. Крыніцы: мяса, морапрадукты, бабовыя, арэхі і семечкі.
Жалеза
Жалеза неабходна для сінтэзу гемаглабіну і пераносу кіслароду. Падчас цяжарнасці патрэбы ў жалезе ўзрастаюць, каб забяспечыць кроў маці і дзіцяці. Крыніцы: чырвонае мяса, печань, бабовыя, фасоля, зялёныя ліставыя гародніна і арэхі.
Кальцый
Кальцый неабходны для развіцця касцей і зубоў плода, а таксама для падтрымкі касцёвага метабалізму маці. Крыніцы: малочныя прадукты, сыр, рыба (з костачкамі) і кісламалочныя вырабы.
Калій
Калій актыўна ўдзельнічае ў рэгуляцыі водна-электралітнага балансу, перадачы нервовых імпульсаў і скарачэннях цягліц. Крыніцы: бананы, бульба, апельсіны, фасоля, таматы і ліставыя гародніна.
Селен
Селен выступае як антыаксідант і важны для функцый шчытападобнай залозы. Недахоп можа ўплываць на імунітэт і агульны стан арганізма. Крыніцы: морапрадукты, марскія водарасці, брокалі і арэхі (асабліва бразільскія).
Йод
Йод неабходны для сінтэзу гармонаў шчытападобнай залозы, якія важныя для развіцця мозгу плода. Недахоп йоду можа прывесці да праблем з развіццём. Крыніцы: рыба, морапрадукты, малочныя прадукты і яйкі; таксама — марскія водарасці ўмерана.
Холін
Холін актыўна ўдзельнічае ў развіцці нервовай сістэмы, функцыянаванні плацэнты і метабалізме. Крыніцы: яйкі, печань, мяса, малочныя прадукты і бабовыя.
Хром
Хром важны для ўлівання цукровага метабалізму і інсулінавай адчувальнасці. Крыніцы: яйкі, цэльназернавыя прадукты, арэхі і семечкі.
Кобальт
Кобальт уваходзіць у склад вітаміну B12 і неабходны для сінтэзу чырвоных крывяных клетак. Крыніцы: жывёльныя прадукты — мяса, рыба, малочныя прадукты і яйкі.
Магній (нагадванне)
Магній асабліва важны для прадухілення цягліцавых спазмаў і падтрымання нервовага тонусу. Перавага — кашы, арэхі, фасоля, кунжут і цельназернавыя прадукты.
Жалеза (нагадванне)
Жалеза дапамагае ліквідаваць анемію і падтрымлівае паступленне кіслароду да плода. Крыніцы: чырвонае мяса, печань, рыба, фасоля і гародніна.
Кобальт (нагадванне)
Кобальт важны для сінтэзу B12; знаходзіцца ў прадуктах жывёльнага паходжання: мясе, рыбе, малочных прадуктам і яйках.
Хром (нагадванне)
Хром спрыяе рэгуляцыі абмену цукру і падтрымлівае ачышчальныя функцыі арганізма. Крыніцы: крупы, арэхі і гародніна.
Увага!
Увага! Перад пакупкай мультывітаміннага комплексу абавязкова пракансультуйцеся з лекарам.
Карысныя парады
На 9-й тыдні цяжарнасці могуць з’явіцца непрыемныя адчуванні, такія як токсікоз, пігментацыя і расцяжкі. Аднак менавіта ў гэты перыяд фармуецца глыбокая ўнутраная сувязь паміж мамай і будучым дзіцем. Для яго здароўя важна прыслухоўвацца да свайго цела, дазваляць сабе адпачываць, прытрымлівацца рэкамендацый лекараў і парад спецыялістаў. Пры гэтым не забывайце заставацца любячай жанчынай і клапаціцца пра сваю прывабнасць. Усе праблемы пройдуць, а ваш малыш і блізкія людзі будуць побач, прыносячы вам радасць.
Калі вы рыхтуецеся стаць татам, многае ў самаадчуванні жанчыны і будучага дзіцяці залежыць ад вас. Не раздражняйцеся з-за яе дрэннага настрою — акружыце яе клопатам і ўвагай, па магчымасці выконвайце яе жаданні. Маці і будучаму дзіцяці важна адчуваць любоў і падтрымку з боку партнёра, адчуваць яго шчодрасць і надзейнасць. Усё гэта абавязкова вернецца вам стократ.
Практыкаванні для будучых мам
На тэрміне цяжарнасці каля 9 тыдняў рызыка выкідка даволі высокая, таму варта часова знізіць інтэнсіўнасць актыўных спартыўных нагрузак. Пасля 12 тыдняў, калі самаадчуванне добрае, можна паступова вяртацца да ўмераных заняткаў. Вось што раяць лекары і трэнеры:
- Калі жанчына вяла актыўны лад жыцця і рэгулярна трэніравалася, рэкамендуецца скараціць агульную нагрузку, выключыць практыкаванні на прэс, скачкі і цяжкую атлетыку.
- Рэкамендуецца ранішняя гімнастыка з практыкаваннямі на расцяжку: плаўныя расцяжэнні, павольныя нахілы, дыхальныя практыкаванні і расслабляльныя заняткі з захаваннем спакойнага рытму дыхання.
- Практыкаванні павінны чаргавацца для розных груп мышц, выконвацца ў павольным тэмпе і не выклікаць непрыемных адчуванняў. Забароненыя нагрузкі, якія павышаюць ціск унутры жывата.
- Калі да цяжарнасці жанчына вяла маларухомы лад жыцця, карысныя пешыя прагулкі і ЛФК па рэкамендацыях лекара, калі нагрузка пад сілу будучай маме. У іншым выпадку варта засяродзіцца на дыхальных практыкаваннях і расслабляльных трэніроўках.
Няздужанні падчас цяжарнасці
Раніцавая млоснасць
Раніцавая млоснасць — адна з самых распаўсюджаных прыкмет на ранніх тэрмінах цяжарнасці. Яна звязана з таксікозам або з адаптацыяй арганізма да новага стану. Часцей за ўсё млоснасць праяўляецца раніцай і можа быць справакавана рэзкімі пахамі. Калі яна кароткачасовая і з’яўляецца перыядычна, хвалявацца не трэба. Аднак пры пастаянных і моцных ванітах неабходна звярнуцца да ўрача.
Ваніты
Ваніты ўзнікаюць па тых жа прычынах. Калі яны рэдкія і выкліканыя непрыемным пахам ці ежай, гэта не павінна моцна турбаваць. Але калі ваніты становяцца мучальнымі і прыводзяць да значнай страты вадкасці, важна тэрмінова пракансультавацца з урачом.
Балі ў спіне
На ранніх тэрмінах цяжарнасці балі ў спіне сустракаюцца рэдка, хоць у некаторых жанчын яны могуць з’явіцца ўжо на пачатку. Гэтыя адчуванні часта нагадваюць болі пры менструацыі. Патрэбнасць у медыцынскім умяшанні залежыць ад інтэнсіўнасці болевага сіндрому. У любым выпадку на гэтым этапе лепш ужываць лекі толькі па рэкамендацыі ўрача.
Цяжар у жываце
Цяжар у жываце сустракаецца рэдка, але можа сведчыць пра рызыку перапынення цяжарнасці. Калі вы адчуваеце такі сімптом, паспрабуйце забяспечыць сабе спакой. Калі боль не праходзіць або ўзмацняецца, абавязкова звярніцеся да гінеколага. Доктар можа прызначыць дадатковыя даследаванні для ўдакладнення стану.
Цыстыт
Цыстыт часта непакоіць жанчын падчас першай цяжарнасці, аднак пры наступных родаах арганізм звычайна рэагуе менш востра. Сімптомы ўключаюць частае і балючае мачавыдзяленне невялікімі порцыямі, якое суправаджаецца цягнучымі болямі. Лячэнне павінен прызначаць лекар, і абмежаванне прыёму вадкасці не рэкамендуецца.
Праблемы з рэгулярнасцю стулу
На позніх тэрмінах цяжарнасці часта ўзнікаюць цяжкасці з рэгулярнасцю стулу. Гэта звязана з тым, што растучая матка аказвае ціск на органы стрававання. Каб пазбегнуць завалаў, будучай маме важна падтрымліваць умераную фізічную актыўнасць, прытрымлівацца рэжыму харчавання і піць дастаткова вады.
Нестабільны настрой і плакслівасць
Гарманальныя змены і натуральнае хваляванне з прычыны цяжарнасці могуць выклікаць перапады настрою. У гэты перыяд асабліва важныя ўвага і падтрымка з боку сям’і, пяшчота і апека ад партнёра, а таксама змяншэнне хатніх абавязкаў.
Слабасць і галавакружэнне
Многія жанчыны адчуваюць слабасць і галавакружэнне, асабліва на ранніх тэрмінах. Гэтыя праявы могуць вар’іравацца ад лёгкага недамагання да прыкмет анеміі або недахопу вітамінаў і мікраэлементаў. Калі вы адчуваеце выражаную слабасць або частае галавакружэнне, абавязкова пракансультуйцеся з урачом.
Незвычайныя прыхільнасці да пахаў і ежы
Такія з’явы сустракаюцца даволі часта і звычайна выклікаюць усмешку, а не занепакоенасць пра здароўе. Аднак важна памятаць, што змены ў успрыманні пахаў могуць быць сімптомам анеміі, таму варта паведаміць пра гэта ўрачу.
Пячэнне
Ізжога ў большасці выпадкаў не небяспечная на позніх тэрмінах цяжарнасці. Аднак калі ў будучай мамы ёсць гастрыт або язва, пячэнне можа сведчыць аб абвастрэнні гэтых захворванняў. Пры пастаяннай ізжозе звяртайцеся да ўрача — ён дапаможа падабраць бяспечнае і абгрунтаванае лячэнне.
Сударогі ў цягліцах ног
Многія жанчыны сутыкаюцца з такімі сімптомамі, як слабасць і галавакружэнне. Гэтыя праявы могуць вар’іравацца ад лёгкага недамагання да прыкмет анеміі або недахопу вітамінаў і мікраэлементаў. Калі вы адчуваеце моцную слабасць або частае галавакружэнне, абавязкова пракансультуйцеся з урачом.
Як мне спаць на дзевятым тыдні цяжарнасці?
- Хаця вы можаце спаць на спіне ў першым трыместры, рэкамендуецца практыкаваць сон на левым баку. Сон на левым боку зніжае ціск маткі на вены, спіну і іншыя органы.
Ці можна займацца інтымнай блізкасцю на дзевятым тыдні цяжарнасці?
- Калі лекар не даў іншых указанняў, жанчыны з нармальнай і здаровай цяжарнасцю могуць займацца інтымнай блізкасцю на працягу ўсёй цяжарнасці.
Ці могуць сімптомы цяжарнасці з'яўляцца і знікаць?
- Гэта нармальна, што сімптомы цяжарнасці з'яўляюцца і знікаюць. У некаторых выпадках сімптомы могуць працягвацца даўжэй, чым звычайна, у іншых — знікаць раней, чым чакаецца.
Ці магу я быць цяжарнай на дзевятым тыдні без сімптомаў?
- У большасці жанчын на дзевятым тыдні ўзнікаюць некаторыя сімптомы цяжарнасці. Аднак у некаторых выпадках можна быць цяжарнай і мець вельмі мала або зусім не мець сімптомаў.
CHECKLIST
- Падчас цяжарнасці ў мяне пачалі турбаваць частыя завалы, таму я стараюся кожны дзень ужываць дастатковую колькасць клятчаткі — прадукты з цэльнага зерня (напрыклад, карычневы рыс, хлеб з цэльназерневай мукі або паста).
- Большасць раддомаў і перынатальных цэнтраў аддае перавагу захаванню пупавіннай крыві, таму я вывучыла свае варыянты і задумалася, ці хачу я захаваць пупавінную кроў свайго немаўляці.
- Заразіцца грыпам падчас цяжарнасці — не жарта. Я пагаварыла з лекарам аб тым, калі мне варта зрабіць прышчэпку ад грыпу ў гэтым сезоне.
- Апошні шанец на адпачынак без дзяцей! Я запланавала адпачынак на першым або другім трыместры. На ўсялякі выпадак я праверыла медыцынскія ўстановы ў нашым месцы адпачынку.
- Я больш не магу трымаць гэта ў сакрэце! Я паведаміла сваю вялікую навіну начальніку і калегам.
- У мяне яшчэ няма відавочнага жывата, але ляжаць на спіне становіцца нязручна. Мы з партнёрам пачынаем эксперыментаваць з рознымі пазіцыямі падчас інтымнай блізкасці.
- Я папрасіла лекара, ці рэкамендуе ён мне прайсці абследаванне на хромасомныя варыянты для праверкі хромасомных анамалій, і задумалася, ці хачу я рабіць гэты неабавязковы тэст. Калі так, я запланавала яго на тэрмін 10–13 тыдняў цяжарнасці.
