Հղիության օրացույց՝ 14 շաբաթում
Բարև, մայրիկ ջան!
Մենք քեզ հետ 14-րդ շաբաթում ենք, և սկսվում է երկրորդ եռամսյակը։ Սա նշանակում է, որ մենք անցել ենք մի ամբողջ փուլ, և այժմ ամեն ինչ ավելի հետաքրքիր է լինելու։ Հիմա ես նման եմ դեղձի չափսի՝ պատկերացնո՞ւմ ես։ Արդեն հասել եմ 10–15 սանտիմետրի և կշռում մոտ 50 գրամ։ Ինչպիսի՞ փքված եմ դարձել 😊
Իմ բոլոր կարևոր օրգաններն ու համակարգերն արդեն ձևավորվել են։ Դրանք դեռ չեն աշխատում լիարժեք ուժով, բայց ես ամեն օր մարզում եմ դրանք։ Ես ծծում եմ ամնիոտիկ հեղուկը, արտաշնչում եմ այն հետ, և այդպես սովորում եմ շնչել։ Սա կարևոր է, որպեսզի պատրաստ լինեմ փորիկից դուրս կյանքին։
Ես նույնպես մկաններ ու ճարպ եմ կուտակում, որպեսզի ամուր ու դիմացկուն լինեմ։ Շուտով ես շատ ակտիվ կդառնամ։ Արդեն հիմա իմ շարժումներն ավելի վստահ են։ Ճիշտ է, դու դեռ դրանք չես զգում, բայց դա երկար չի տևի։
Մայրիկ ջան, ես արդեն ունեմ սեռ՝ և եթե դու դեռ չգիտես, թե ով եմ ես, ապա ուլտրաձայնային հետազոտությունը շուտով կասի։ Աղջիկների մոտ արդեն կան ձվարաններ, իսկ տղաների մոտ ձևավորվում է շագանակագեղձը։ Դե, ինչ ես մտածում՝ ով եմ ես։ 😉
Իմ ոսկորներն ամրանում են։ Հիմա դրանք այլևս աճառ չեն, այլ դառնում են իրական, ամուր։ Ես ամեն օր քեզանից ստանում եմ կալցիում, ֆոսֆոր և վիտամին D։ Շնորհակալ եմ քեզ։ Իսկ իմ դեմքին սկսում է հայտնվել դիմախաղ՝ ես ժպտում եմ, տխրում, նույնիսկ կարող եմ գլուխը պտտել և շուրթերս սեղմել։ Պատկերացնո՞ւմ ես, թե որքան սիրուն է դա։ 😄
Իմ մաշկը դեռ բարակ է և թափանցիկ, բայց արդեն ունի նուրբ փափկամազ և հատուկ քսուք, որը կպաշտպանի ինձ մինչև ծնունդ։ Ամեն ինչ մարմնում աշխատում է, ինչպես հարկն է, ես աճում և զարգանում եմ։ Եվ այս ամենը՝ քո շնորհիվ։
Մենք մտնում ենք կարևոր փուլ՝ երկրորդ եռամսյակ։ Սա նշանակում է՝ ես կամրանամ, իսկ դու կզգաս ավելի լավ, էներգիայով լի և հանգիստ։ Մենք հիանալի թիմ ենք, չէ՞։
Շնորհակալ եմ, որ ինձ հետ ես։
Ես քեզ գրկում եմ իմ փոքրիկ սրտիկով։
Շուտով կհանդիպենք, մայրիկ ջան։ 🍑
Քո փոքրիկ դեղձիկը 💛
Ինչ է տեղի ունենում մոր մոտ?
14-րդ շաբաթը հղիության համար շատ կարևոր ու շրջադարձային ժամանակահատված է։ Այս ժամկետում ավարտվում է առաջին և սկսվում երկրորդ եռամսյակը։ Դա նշանակում է, որ շատ ռիսկերն ու վտանգները, որպես կանոն, արդեն անցել են, և կարելի է թեթև շնչել։ Արգանդի խոռոչում ակտիվորեն գործում է պլացենտան, որը ապահովում ու պաշտպանում է ապագա փոքրիկին՝ կարգավորելով փոխանակությունն ու ապահովելով անհրաժեշտ սննդանյութերն ու թթվածինը։
Կրծքերի փոփոխություններ
14-րդ շաբաթում կրծքերը հաճախությամբ մեծանում են և կարող են դառնալ մխիթարող՝ զգայուն կամ ծանրառոգ։ Շատ մայրիկներ նկատում են մաշկի ավելի խիտ երանգները՝ especially areolas (առավել շրջանակները) կամ փոքր凸մակներ։ Երեխայի աճելուն համապատասխան՝ կրծքերը ջերմափոխվում են, և դրանք կարող են պատրաստվել հետագա կերակրելու համար. որոշ կանայք արդեն նկատում են առաջին տեսակի արտազատումներ։
Արգանդի փոփոխություններ
Արգանդը շարունակում է աճել՝ երեխայի և դրան ուղեկցող հյուսվածքների պատճառով։ Այս շաբաթում արգանդը կարող է զգալիորեն մեծանալ մի փոքրիկ ձվի չափից դեպի ավելի՝ բայց արտաքին տեսքով շատ անորոշ կլինի։ Որպես հետևանք՝ որովայնի ստորին հատվածում կարող եք զգալ թեք ցավեր կամ ձգվող զգացողություններ՝ կապված միացանկային լիգամենտների ու հյուսվածքների ձգվելու հետ։
Դեմքի փոփոխություններ
Հորմոնալ փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ նաև դեմքին։ Ոմանց մոտ կարող է հայտնվել ավելի շատ կոմեդոններ կամ պզուկներ, մյուսների մոտ՝ մաշկի գույնի պիգմենտացիա (ծակոտկենների կամ մետլասմայի տեսքով)։ Դա նորմալ է. մաշկի օրգանիզմի արձագանքը հորմոնների ազդեցությանը։ Եթե ձեզ անհանգստացնում է ակնհայտ որեւէ խնդիրը, բժշկի հետ կարող եք քննարկել անվտանգ և մեղմ բուժման մեթոդներ։
Մարմնի փոփոխություններ
Մարմնի քաշը աստիճանաբար ավելանում է։ Ամբողջ տարածքով մաշկը ձգվում է՝ հատկապես որովայնի և կրծքերի տարածքում։ Մուգ երակները (վերաբերվող երակային սիստեմ) կարող են ավելի տեսանելի դառնալ, իսկ ոմանց մոտ` նաև փոքր սպագետներ կամ կարմրություն։ Իմացեք, որ 14‑րդ շաբաթում շատ կանայք սկսում են զգալ էներգիայի ավելացում՝ վճռականորեն հոգալով իրենց վիճակը, սակայն նաև կարող են եղած լինել հոգնածության կարճատև ալիքներ։
Մազեր և եղունգներ
Շատ կանանց մազերն այս շրջանում փայլուն և հաստանում են՝ հորմոնալ ազդեցության պատճառով, իսկ եղունգները հաճախ ավելի արագ են աճում և ուժեղանում։ Դա հաճելի փոփոխություն է՝ բայց ոչ բոլորի համար։ Եթե նկատում եք մազերի առատ աճ ոչ հարամապուրիչ խնդիրներով, կամ հակառակը՝ արտահայտված կորուստով, ասեք բժշկին։
Ատամներ
14-րդ շաբաթում սովորաբար ատամների ստուգումը անվտանգ է։ Եթե պետք է լիարժեք ատամնաշարային բուժում, բանավոր տեղային անզգայացումն առավելապես թույլատրելի է, և ատամնաբույժները սովորաբար կարող են հանգիստ վերացնել խնդիրները։ Բացի այդ, բերանի խոռոչի լավ խնամքը և պարբերական զննություններն այս շրջանում միայն օգնում են կանխել բարդությունները։
Թոքսիկոզ
Հղիության թոքսիկոզի, հատկապես առավոտյան մրսածության կամ նոպաների զգացումը, շատերի մոտ աճում կամ նվազում է։ 14‑րդ շաբաթում հավանական է, որ այդ զգացողությունները կմեղմանան, սակայն կարող է դեռ ամիսներով շարունակվել։ Եթե թուլություն, անբավարար սնուցիչների ընդունում կամ քաշի կտրուկ կորուստ նկատեք, խորհրդակցեք բժշկի հետ։
Մարմնի քաշը
14‑րդ շաբաթին մեծ մասը կանանց համար քաշը աստիճանաբար ավելանում է։ Սովորաբար առաջին եռամսյակում ավելացումն ավելի մոդեստ է, բայց մինչև այս ժամկետը ընդհանուրի մեջ կարող եք ունենալ 2–3 կգ-ի վերելք։ Ցանկացած դեպքում հիշեք՝ կարևոր է հետևել սննդին՝ բալանսավորված և բարյացակամ կերպով։
Միզուղիների համակարգ
Այս ժամկետում շատ կանայք հաճախ են այցելում զուգարան՝ ոսկորների և արգանդի ճնշման, ինչպես նաև հորմոնալ փոփոխությունների պատճառով։ 14‑րդ շաբաթում միզամուղում կրճատվելով կամ փոփոխություններ լինում են, սակայն դա սովորաբար անցողիկ է։ Եթե կա այտուց, այրոց կամ ցավ, պատշաճ բժշկական զննումը կարևոր է։
Մարսողական համակարգ
Չորս ամիսների շրջանը կարող է բերել փորկապություն կամ գազոտություն։ Բազմածին մայրերը նախկինում զգացել են նման փոփոխություններ։ Նուրբ ու սննդային հարուստ ռեժիմ, հարուստ մանրահատում և ֆիզիկական ակտիվություն կարող են օգնել՝ օգնության դեպքում խորհրդակցելով բժշկի հետ։
Արյունը և փոքր գոտու հիվանդությունները
14‑րդ շաբաթին կարող են ընդգծվել երակների լայնացումը (վարիկոզ)։ Շատ մայրիկներ նկատում են, որ ոտքերի երակները ավելի տեսանելի են դառնում, հատկապես այս ժամկետում՝ երբ արգանդը ավելի է մեծանում և ճնշում է երակային շրջանառությունը։ Եթե ունեք ծանր զգացողություն կամ ցավ, շտապ կապվեք ձեր բժշկի հետ։
Երկվորյակների զարգացում
Երկվորյակներով հղիության դեպքում երեխաների զարգացումը կարող է ընթանալ արագ՝ առավել արագ՝ քան մեկ պտղի դեպքում։ Առավելագույնը 14‑րդ շաբաթում երկվորյակները հաճախ ավելի փոքր են մեկանման չ single մեկի համեմատ, բայց ընդհանուր պրոցեսը նույնն է՝ բժիշկը հետևում է նրանց աճին և վիճակին։
Եթե դուք կրում եք երկու կամ ավելի պտղ, հաճախ անհրաժեշտ են ավելի հաճախակի զբոսաշրջություններ և հսկողություն՝ հատկապես պտղների աճի և կենսական ցուցանիշների տեսանկյունից։
Բժշկական հետազոտություններ
14‑րդ շաբաթն այն ժամանակներից է, երբ շատ նորակառույց և արդեն առկա սկրինինգնեի արդյունքները ընդգծվում են եւ բժշկական թիմը որոշում է հետագա քայլերը։ Եթե ունեք հաջող նախնական հետազոտություններ, հաջորդ քայլերը սովորաբար պլանավորված են՝ անհրաժեշտության դեպքում լրացուցիչ ախտորոշում անցկացնելու համար։
Բժիշկներ
- Մատնահետազոտող՝ գնահատում է հղիության ընդհանուր ընթացքը և խորհուրդներ է տալիս ըստ անհրաժեշտության.
- Ընդհանուր պրոֆիլային բժիշկներ՝ կատարում են համապատասխան փորձաքննություններ եւ տրամադրում են ցուցումներ հղիության ընթացքում.
- Ընդհանուր արյան զննություն՝ գնահատում է դեֆիցիտները և ընդհանուր առողջական առկայությունը.
- Միզի վերլուծություն՝ առաջին հերթին՝ միկրոբիոլոգիական և բակտերիային ցուցանիշների համար.
- Չափում արյան ճնշման և հետևում դրա դինամիկային.
- Նախնական ախտորոշման հետազոտություններ՝ ըստ ցուցումների, օրինակ՝ գենետիկական ստուգումներ.
- Կոլպոսկոպիա՝ վզիկի և պաթոլոգիաների առանձնացման համար, երբ անհրաժեշտ:
Արտահանման դժվարություններ
14‑րդ շաբաթում ծննդաբերության փոխարեն պահպանման խնդիրները կարող են ի հայտ գալ՝ այդ թվում գինեկոլոգիական հիպերտոնուսներ կամ պտղի անհաջողություններ։ Սակայն շատ դեպքերում մայրիկը կարող է շարունակել լիարժեք վարք ու պահպանել հղիությունը։
Ծննդային (արգանդի բերանի) անբավարարություն
Այն կարող է դառնալ պատճառ՝ ինչ-որ դեպքերում անհրաժեշտ է հոսպիտալացում և բուժում՝ պրոգեստերոնով կամ այլ հորմոնալ պրեպարատներով։ Եթե հայտնաբերվում է հանգամանք, բժիշկը կառաջարկի համապատասխան ուղիներ՝ ներառյալ հոսպիտալացումն ու հանգստի ռեժիմը։
- Սովորաբար ախտորոշումը սկսվում է փայլուրային ցից (կոլպոսկոպիա) և ըստ դրա նշանակվում են հետագա մոտեցումները.
- Եթե հայտնաբերվում են վակինալ ինֆեկցիաներ կամ փոխազդեցություններ, ընտրվում է բուժման հարմար ձև՝ առանց վտանգի հղիությանը.
- Կիրառվող բժշկական բուժում՝ նպատակ՝ վերահսկել արգանդի սակավաչափությունը և կանխել վաղաժամ կորուստը.
- Սկզբնական բուժումը հաճախ սկսվում է 14‑րդ շաբաթում եւ պահանջում է մայրիկի եւ բժշկի համատեղ հետեւում.
Մայրի և պտղի վենոզ հիվանդություններ
Վենոզ համակարգի փոփոխությունները թույլ են տալիս նկատել որոշ խնդիրներ դեռ 14‑րդ շաբաթում։ Սա ազդում է գործունակության վրա ու հաճախ կապված է հորմոնալ ու անոթային փոփոխությունների հետ։ Եթե կան դժվարություններ, բժիշկը առաջարկում է ճնշող հովուկներ, ակտիվացման ծրագրեր և աշխատանքային հանգստի կանոններ։
Ի՞նչ կարելի է և ինչ չի կարելի
Շուտով մենք կխոսենք սննդակարգի և սովորությունների մասին։ Կարճ ասած՝ այս շրջանում խորհուրդ է տրվում սահմանափակել շատ քաղցր ու ածխաջրային ծանր սնունդը, խուսափել առավելագույնի չափով ալկոհոլից և ծխելուց, եւ պահպանել ակտիվ, բայց մեղմ ֆիզիկական գործունեություն։
Եթե ունեք հատուկ բժշկական ցուցումներ կամ քրոնիկ հիվանդություններ, կարևոր է շարունակել բուժումը բժշկի հետ համաձայնեցմամբ։ Միայն մասնագետը կկարողանա ճիշտ գնահատել ռիսկն ու օգնել ձեզ անցնել ժամկետը անվտանգ։
Իմունիզացիա
14‑րդ շաբաթին որոշ կանայք արդեն ունեն սկրինինգի արդյունքներով որոշակի նյութեր։ Եթե կան ցուցումներ՝ բժիշկը առաջարկում է լաբորատոր կամ դեպքում պատվաստումներ։ Ընդհանուր առմամբ այս ժամանակահատվածում նախապատվությունը տալիս են միայն անվտանգության համար անհրաժեշտ վարքագծային քայլերին։
Բժիշկների առաջարկություններ
- Պատրաստել հստակ հիգիենային ու առողջապահական կանոնները և պահպանել դրանք.
- Պարբերաբար անցնել անհրաժեշտ քննություններ և հետևել ցուցումներին.
- Հոգ տանել ռեժիմի, սննդի և հանգստի մասին։
Ինչ չի ցանկալի անել
- Խուսափել սթրեսից, ծանր ֆիզիկական աշխատանքից և անպետք ռիսկերից.
- Արգելված է առանց բժշկական առաջարկության մի տալ դեղամիջոցներ կամ բուսական խառնուրդներ։
Պատասխանատվություն
50%‑ից ավելի կանայք հղիության այս ժամկետում զգում են որոշակի հոգեբանական անհավասարակշռություն՝ կապված հորմոնալ փոփոխությունների, ապագային վերաբերվող սպասումների և ֆիզիկական վերափոխումների հետ։ Դա լիովին նորմալ է, եթե չլինի ընդգծված ճգնաժամ։ Եթե զգում եք, որ մտքերը ձեզ ճնշում են կամ հուզական վիճակը չի կարգավորվում, դիմեք ձեր բժիշկին կամ հոգեբանի։
Գինեկոլոգիական զննություններ
14‑րդ շաբաթում սովորաբար պահանջվում է ավելի ուշ նշագծով մոնիտորինգ՝ թարմ արյան և միզի ցուցանիշների համար, ինչպես նաև անհրաժեշտության դեպքում ուլտրաձայնային վերահսկում։ Եթե առաջ են ի հայտ գալիս խնդիրներ, բժշկական թիմը կզբաղվի համապատասխան բուժումով և խորհուրդներով։
Նյարդաբաններ և էնաձևական գնահատում
Եթե կա ծննդառության ընթացքում նյարդաբանական կամ այլ քրոնիկ խնդիրներ, անհրաժեշտ է սկսել համապատասխան վերահսկողություն։ Դա կարող է ներառել մուլտիդիսցիպլինար մոտեցում՝ ձեր բժշկի, նյարդաբանի և այլ մասնագետների մասնակցությամբ։
Արտասովոր իրավիճակներ
Եթե նկատում եք ուժեղ ցավ, արյան արտահոսք կամ ուժեղ հանկարծակի փոփոխություններ շարժումների կամ զգացողության մեջ, պետք է անհապաղ դիմել բժշկի։ Այդպիսի դեպքերում արագ արձագանքը կարող է կանխել բարդությունները եւ պաշտպանել թե ձեզ, թե պտղին։
Ի՞նչ չի թույլատրվում մայրիկին
- Խուսափել ծանր ֆիզիկական աշխատանքից և ռիսկային ցուցումներից։ Կան դեպքեր, երբ պետք է առավելագույն հանգիստ և բժշկական հսկողություն.
- Մի ընդունեք դեղեր կամ պատրաստուկներ առանց բժշկի թույլտվության.
- Հրաժարվել ֆասթֆուդից և ավելորդ մանրամթերքներից. Այդպիսի սնունդը կարող է բարձրացնել օրվա վնասակար ազդեցությունը ձեր և պտղի առողջության վրա.
- Խուսափել նյարդային լարումներից և ապահովել բավականաչափ հանգստի ժամեր.
Որն է վտանգը մոր համար:
- Խուսափեք ֆասթֆուդի և ավելորդ յուղոտ ու աղի ուտելիքների հաճախակի ընդունումից. նման սնունդը ծանրացնում է մարմնի համակարգերը և կարող է բարձրացնել հղիության նկատմամբ ռիսկերը.
- Ստանալ բժշկական աջակցություն կարմիր նոտայով կամ ալկոհոլի հետ կապված, քանի որ նրանք կարող են ազդել հղիության վրա և հարուցել հոգեբանական ու ֆիզիկական բարդություններ.
Ճիշտ սնունդ
Ճիշտ սնունդը օգնում է ապագա մայրիկին ստանալ բոլոր անհրաժեշտ սնուցիչները եւ նվազեցնում վիտամինների չափից շատ ընդունման վտանգը։ 14-րդ շաբաթում հղիության ընթացքում երբեմն կարող է առաջանալ ցանկություն ուտել ինչ‑որ վնասակար բան։ Եթե երբեմն թույլատրում եք փոքր հաճույք՝ «վնասակարություն», մնացած ժամանակը լավ է խստորեն հետեւեք առողջ սննդակարգին։
14-րդ շաբաթում խորհուրդ տրվում է՝
- Առավոտյան ընդունել սիրելի ու բավարար քանակությամբ սնունդ՝ որպեսզի օրգանիզմը ապահովվի սպիտակուցներով, ճարպերով եւ ածխաջրերով։ Նախաճաշը հաճախ հանդիսանում է օրվա ամենակարեւոր ընդունումը։ Եթե ուղջանում են քաղցրավենիք կամ թխվածք, ավելի լավ է դրանք ներառել առավոտյան սննդակարգում։
- Ցերեկի համար բազմազանացրեք մարզը. ներառեք կենդանական եւ բուսական ծագման սպիտակուցներ, ամբողջական ածխաջրեր եւ շատ բանջարեղեն ու պտուղներ։ Դա կօգնի կառուցել ու պահպանել հարկավոր նյութերը, լրացնել էներգիան եւ ապահովել վիտամիններով։
- Գիշերային ընթրիքն առավելագույնը պետք է կազմված լինի սպիտակուցներից եւ դանդաղ յուրացվող ածխաջրերից։ Այս ուտելիքը լավ է ընդունել քիչ ծավալով՝ քան մնացած ընթրիքները, որովհետեւ օրվա վերջում նյութափոխանակությունն աստիճանաբար դանդաղում է եւ մարսողությունը երկարում է։
- Ննելուց առաջ օգտակար են թթվասեր համային կաթնամթերքները՝ օրինակ քեֆիր, թթվասեր, յոգուրտ կամ թարմ պանիր։ Դրանք կարգավորում են աղիքային միկրոֆլորան, բարելավում մարսողությունը, բարձրացնում իմունիտետը եւ ապահովում են կալցիումով։ Թեթեւ օրվա վերջին սնունդը կօգնի նվազեցնել գիշերային սնվող դարձումների հաճախությունը։
14‑րդ շաբաթում ապագա մայրիկները արդեն զգում եւ հասկանում են իրենց նոր դրությունը, այդ պատճառով հաճախ ավելի շատ ուշադրություն են դարձնում սննդի օգտակարությանը եւ ընտրություններին։
- Գնեք կենդանական ծագման մթերքներ միայն գրանցված, վստահելի վաճառողներից եւ պատրաստեք դրանք՝ թխելով, եփելով կամ գոլորշով՝ խուսափելով չհամընկնող հավելյալ ռիսկերից։
- Ընտրեք սեզոնային բանջարեղենն ու պտուղները՝ դրանք հաճախ ավելի թարմ եւ հարուստ են վիտամիններով ու հանքանյութերով։
- Շաբաթական սննդակարգում ներառեք հացահատիկային սնունդ, լոբազգիներ եւ մակարոններ՝ կոշտ սորտի ցորենից։
- Ընդհանրապես համի համար օգտագործեք որակյալ բուսական յուղեր (օլիվի, ճչակի կամ այլ), բայց դրանց վրա մի լայնորեն պատրաստեք՝ այն ավելի լավ է ավելացնել ուտեստների պատրաստման վերջում կամ սառը խառնուրդներում։
- Աղն ու համեմունքները օգտագործեք չափավոր, որպեսզի չավելացնեք սրտի եւ երակային բեռը եւ նվազեցնեք այտուցների հավանականությունը։
Վիտամինների եւ միներալների կարիքները
14‑րդ շաբաթում գինեկոլոգները սովորաբար խորհուրդ են տալիս ամբողւլացման պոլիվիտամինային комплекսներ։ Այս համալիրները ապահովում են անհրաժեշտ միկրոալեկտրոնների օպտիմալ հավասարակշռություն եւ օգնում են կանխել կարևոր համակցությունների պակասը։ Միեւնույն ժամանակ ապագա մայրն ավելին է ստանում օգտակար նյութեր նաեւ ամբողջական ու սահմանված սնունդից, որոնք հաճախ ավելի լավ են յուրացվում, քան թմրացված զուգորդյալները։
Ֆոլաթթու (ֆոլիաթթու / վիտամին B9)
Գինեկոլոգները այս խումբը հաճախ անվանում են վիտամին B9 կամ ֆոլաթթու։ Այն հատկապես կարեւոր է հղիության առաջին փուլերում, քանի որ ակտիվորեն մասնակցում է նյարդային խողովակի եւ ողնաշարի զարգացմանը։ 14‑րդ շաբաթում ֆոլաթթվի պահանջարկը մի փոքր նվազում է, սակայն չի անհետանում։ Այս վիտամինն անհրաժեշտ է նոր բջիջների ստեղծման համար ինչպես փոքրիկի, այնպես էլ մոր օրգանիզմում, եւ նպաստում է նորմալ օրգանների՝ ներառյալ սրտի և աղիքային համակարգի ճիշտ ձևավորմանը։ Ապագա մոր սննդակարգում ուշադրություն նետեք ֆոլաթթվի բնական աղբյուրներին՝ օրինակ՝ արուգուլա (ռուկոլա), մաղադանոս, լոբազգիներ, դդում, կաղամբ, ձու, հաց եւ լյարդ։
Վիտամիններ B2, B6, B12
B խմբի վիտամինները նպաստում են նյարդային համակարգի նորմալ աշխատանքին, մկանային եւ արյունաբանական գործընթացներին եւ օգնում են ապահովել բալանսը հղիության ընթացքում։ Այս վիտամինները նաեւ աջակցում են մոսկուլյար եւ նյարդային գործառույթներին եւ օրգանիզմի զարգացմանը։ Բնական աղբյուրներին կարող եք ուշադրություն դարձնել՝ օրինակ՝ հավի ձվի դեղնուց, փոքր ձվի դեղնուցներ (փետակի ձու), կարմիր տեսակի ձուկ (լոսոս, տերո), տերեւավոր կանաչիներ, մսային ու թռչնային մանրէներ եւ ամբողջական հացահատիկներ։
- հավի դեղնուց
- փետակի ձվի դեղնուց
- կարմիր ձուկ
- տերեւավոր կանաչիներ
- լոբազգիների և թռչնի վնասազերծված ենթամթերքներ
- ակարծնաչափ, եռանման միս
- կարմիր ձկնիկ (կարիշ)
- ամբողջահատիկ հաց։
Վիտամին E
Տոկոֆերոլը, այլ կերպ ասած՝ վիտամին E, օգնում է պահպանել բջջային մեմբրանների առողջությունը եւ ունի հակաօքսիդանտ հատկություններ՝ պաշտպանումով բջիջները ազատ ռադիկալներից։ 14‑րդ շաբաթում այն կարևոր է հղիության ճիշտ ընթանալու եւ պտղի բջջային կառուցվածքների պահպանման համար։ Տոկոֆերոլի բնական աղբյուրները ընդգրկում են մինդալ, ընկույզ, որը, ճիշտ օգտագործվելով, կարող է լուրջ օգուտ բերել։ Կարեւորը՝ ոչ ավելացնել չափը։ Տոկոֆերոլի հարուստ սննդատեսակները՝
- մինդալ
- լեզու (լեն) — սերմեր
- ավոկադո
- պնդուկ
- խլեբ
- պապրիկա
- բնական օղովի յուղ, վինոգրադի կորիզ, օլիվ էլ։
Վիտամին S (քիւ՞)
Ասկորբինաթթու կամ վիտամին C — ուժեղ հակաօքսիդանտ եւ իմունոպաշտպանական նյութ։ Այն նպաստում է կանտրոլին՝ ազդում է օրգանների ճիշտ գոյացման վրա եւ պաշտպանում՝ մանրէներից։ Հղիության ժամանակ витамин C‑ն հեշտությամբ ներծծվող եւ օգտակար է հեռացնելով թթու‑ազդեցություններ։ Արագ եւ առողջացնելու համար օրգանիզմը կարող եք օգտագործել թարմ մրգեր եւ բանջարեղեն։ Վիտամին C‑ի թերացման ռիսկը նվազեցնում են հետեւյալերը՝
- խնձոր
- պերեկ
- թերքը (թութ)
- կարտոֆիլ
- բրոկկոլի
- փետուրուշկա
- կլուբնիկա
- լիմոն
- գрейֆրութ։
Վիտամին D
Վիտամին D օգնում է ոսկրի եւ մկանների ճիշտ զարգացմանը եւ կարգավորում է կալցիումի եւ ֆոսֆորի յուրացումը, որը հատկապես կարեւոր է 14‑րդ շաբաթում, երբ պտուղը սկսում է ձևավորել հոդային եւ ոսկրածուծային կառուցվածքները։ Նրանք անհրաժեշտ են նաեւ մոր օրգանի առողջության համար։ Վիտամին D‑ի աղբյուրներն են՝ ձվածեղ, սոյայի արտադրանքներ, յուղոտ ձկան տեսակներ։
- ձվի դեղնուց
- սիֆ
- տվորգ
- ձուկ
- մոռեպրոդուկտներ։
Վիտամին A
Բարդում ռետինոլի վերաբերյալ կարեւոր է զգուշություն: Վիտամին A‑ն անհրաժեշտ է տեսողության եւ հյուսվածքների ճիշտ աճի համար, բայց դրա չափը պետք է վերահսկվի, քանի որ չափից շատը կարող է վնասել պտղի զարգացմանը։ 14‑րդ շաբաթից սկսած վիտամին A‑ն ակտիվորեն ներգրավված է օրգանների ստեղծման եւ մաշկի համար, դրա համար օգտակար է ստանալ այն բնական աղբյուրներից։ Ստանալու համար ընտրեք հետեւյալ սնունդները, որոնք կարող են լինել մոր օրգանիզմի համար օգտակար ամեն օր՝
- պանիր
- մասնազգի մթերքներ
- սլիվկա
- մոլոկո
- դեղնտերեւ բանջարեղեն։
Витамин R (ռ)
Այս վիտամինը անհրաժեշտ է գլխամաշկի եւ մազերի առողջության համար։ Այն պարունակում է պրովիտամիններ եւ պահպանիչ հատկություններ, նպաստում է վերականգնմանը եւ պրոֆիլակտիկայի հին վիճակի պահպանումին։ Այս վիտամինը կարող եք ստանալ հետեւյալ սննդամթերքներից՝
- աբրիկոս
- փերեկ
- թմաթ
- կարտոֆիլ
- բրոկկոլի
- պերուշկա
- կլուբնիկա։
Цинк (ցինկ)
Ուշադրություն են դարձվում այն բանի վրա, որ ամուր առողջության համար մոր օրգանիզմը պետք է ստանա բավարար քանակությամբ ցինկ, հատկապես եթե նրա օրգանիզմը ենթարկվում է փոփոխության եւ սպառվում է։ Ցինկի առկա սննդամթերքները ներառում են հետեւյալները՝
- մորշպրոդուկտներ
- չեսнок
- մինդալ
- ռիս
- դրոջջի
- գովյադինա
- ֆասոլ
- յայցա
- կականո։
Селен (սելեն)
Սելենը շատ կարեւոր է պտղի ճիշտ աճի եւ մոր օրգանիզմի առողջության համար։ Սելենը մասնակցում է սրտի, երիկամների եւ նյարդային համակարգի ֆունկցիաների կարգավորմանը, եւ այն նույնպես անհրաժեշտ է մորի եւ պտղի նորմալ զարգացման համար։ Սելենի հարուստ աղբյուրներն են՝
- մրգեր
- չեսнок
- զլակի
- փոխանցվող ուտեստներ
- հացը
- միսը։
Յոդ
Այս օգտակար տարրը կոչվում է հաճախ մայրիներին համար 14‑րդ շաբաթում կամ ավելի վաղ։ Ինչպես ցույց են տալիս ուսումնասիրությունները, 90% կանանց դեֆիցիտ յոդի պատճառով առաջանում են խնդիրներ փոքրիկի զարգացման հետ։ Յոդի դեֆիցիտը կարող է ազդել ճշգրտորեն քաղցկեղների զարգացման վրա, сондай‑то նվազեցնել կյանքի որակը, եւ նպաստում է հոգեկան զարգացման խանգարումների։ Յոդով հարուստ սննդամթերքները՝ կարող են լինել՝
- մոսկվա (քաղցր)
- ջրային ձուկ
- կարմիր իսկրի
- ջրախեցուցիչ
- կլուբնիկա
- կլյուկվա
- չորացված մրգեր
- հաց
Железо (գործող կատարյալ)
14‑րդ շաբաթից և մինչև ծնունդը հեմոգլոբինի մակարդակը մոր արյան մեջ աստիճանաբար աճում է։ Այս պատճառով մոր արյան պահանջարկը երկաթի նկատմամբ մեծանում է՝ որպեսզի աջակցի արյան ծավալին ու սնուցմանը։ Երկաթը կարող եք ստանալ հետևյալ աղբյուրներից՝ մորթ, արմատային, կարմիր միս, հատիկեղեն, միսային արտադրանքներ։ Եթե մոր մոտ գոյանում են արյան անբավարարային պրոբլեմներ, բժիշկը կարող է առաջարկել երկաթի լրատվամիջոցներ կամ ներարկումներ։
- մորշկ
- հավի միս
- կարմիր ձուկ
- ձուկ
- մորշպրոդուկտներ
Кальций (կալցիում)
14‑րդ շաբաթից մալիշը սկսում է կուտակել ուկեպլյատ— երկաթ— Մայրն առավելապես չի առաջարկվում դեղեր, սակայն մոր օրգանիզմը կարող է օգտվել սննդից եւ անհրաժեշտության դեպքում հավելումներից։ Կալցիումի բնական աղբյուրները՝ կաթնային արտադրանքներ եւ այլ։ Եթե կան խնդիրներ, բժիշկը կարող է նշանակել արյան լրացուցիչ հետազոտություններ եւ պարբերաբար չափել կալցիումի մակարդակը։
Ուշադրություն։ Բազմիվիտամինային համալիր ընտրելիս փնտրեք այն, որը համապատասխան է ձեր հղիությանը եւ առաջարկել է ձեր գինեկոլոգը։
Օգտակար խորհուրդներ
14-րդ շաբաթում հատկապես կարևոր է վերանայել ձեր սննդակարգը, եթե դեռ չեք արել։ Կերած սննդի որակն ու տեսակը ազդում են ոչ միայն օրգանիզմը անհրաժեշտ սննդանյութերով հագեցնելու վրա։ Առողջ սնունդը օգնում է մաշկը էլաստիկ պահել, ամրացնել մազերն ու եղունգները, ինչպես նաև նվազեցնում է ավելորդ քաշ հավաքելու ռիսկը։ Թեև թունավորումն արդեն հետ է մղվել, դա վնասակար մթերքներ օգտագործելու պատճառ չէ։ Հղիության ողջ ընթացքում պետք է պահպանել հավասարակշռված, առողջ և բազմազան սննդակարգ։
14-րդ շաբաթում ապագա մոր հուզական վիճակը կայունանում է։ Վերադառնում է ախորժակը, անցնում է թունավորումը։ Սա ամենահանգիստ ժամանակահատվածն է, երբ փորը դեռ անհարմարություն չի պատճառում, իսկ անհանգստություններն արդեն հանդարտվել են։ Ապագա հայրիկի համար կարևոր է շարունակել աջակցել իր կնոջը, քանի որ դա ազդում է ընտանիքի հուզական մթնոլորտի և կնոջ տրամադրության վրա։
Վարժություններ ապագա մայրիկների համար
Ավելին, նույնիսկ հղիության 14֊րդ շաբաթում, երբ որովայնը սկսել է քիչ‑քիչ կլորանալ, հարկ չկա հրաժարվել ֆիզիկական վարժություններից։ Դրանք օգնում են պահել մարմինը տոնուսում, այրել ավելորդ կալորիաներ, բարելավել աղիքային աշխատանքը, ինչպես նաև բարձրացնել տրամադրությունը և առաջացնել ավելի լավ արտաքին տեսք։
14‑րդ շաբաթում ապագա մայրիկների ֆիթնեսում կարող են մտնել հետևյալն՝
- Ազատ լողալ լողավազանում;
- Երկարատև զբոսանքներ բացօթյա օդում;
- 5 րոպեանոց մարզանքներ հղիների համար՝ աշխատանքի ընդմիջումներում;
- Օրեկան թեթև առավոտյան վարժություններ;
- Մեջքի և ուսերի ձգող վարժություններ;
- Պարանոցի բեռը հանելուն ուղղված վարժություններ;
- Տազային հատակի մկանների մարզում (եթե բժշկական հակացուցումներ չկան).
Հղիության ընթացքում առաջացող անհանգստություններ
Անհանգստություն աղիների մոտ
Այս խնդիրը կարող է առաջանալ հղիության ցանկացած փուլում, նույնիսկ 14-րդ շաբաթում։ Հաճախակի աղիքների աշխատանքի պատճառները պարզելու համար անհրաժեշտ է դիմել բժշկի։ Սակայն ապագա մայրիկը կարող է ինքնուրույն ենթադրել, թե ինչն է դիարեայի պատճառը։ Դա կարող է լինել սթրեսը, լուծողական դեղամիջոցների ընդունումը, սննդակարգի փոփոխությունը, վիրուսային կամ բակտերիալ վարակները։ Վարակիչ բնույթի դիարեայի կամ թունավորման դեպքում, վտանգ է սպառնում ապագա երեխային։
Հազվադեպ աթոռ
Հղիության 14-րդ շաբաթում փորկապությունը հանդիպում է ավելի ուշ շրջանների համեմատ ավելի հազվադեպ։ աղիների աշխատանքի դանդաղումը կարող է կապված լինել ապագա մայրիկի սննդակարգում բջջանքի պակասի հետ։ Նաև, նստակյաց կենսակերպը կարող է բացասաբար անդրադառնալ աղիների աշխատանքի վրա։ Եթե աթոռի բացակայությունը չի գերազանցում 3 օրը, ապա անհանգստանալու կարիք չկա։ Սակայն, եթե աթոռը ավելի երկար ժամանակ բացակայում է, անհրաժեշտ է բժշկի հետ քննարկել շտկման մեթոդները։
Որովայնի ցավեր
Հղիության 14-րդ շաբաթում որովայնի ստորին հատվածում ցավերի բողոքները հաճախակի են լինում և հաճախակի այցելությունների պատճառ են դառնում գինեկոլոգի մոտ։ Իմանալու համար, թե որքան լուրջ է իրավիճակը, կարևոր է պարզել անհարմարության պատճառը։ Այս ժամանակահատվածում որովայնի ցավերը հաճախակիորեն պայմանավորված են արգանդի հիպերտոնուսով։ Հնարավոր են նաև աղիների կամ երիկամների հետ կապված ցավեր։ Բուժումը կախված կլինի ախտանիշների առաջացման պատճառից։
Գոտկատեղի ցավեր
Գոտկատեղի ձգող ցավերը կարող են ապագա մայրիկին ստիպել դիմել բժշկի հղիության ցանկացած փուլում։ 14-րդ շաբաթում դեռ զգալի բեռ չկա ողնաշարի վրա, սակայն ծանրության կենտրոնը արդեն սկսում է տեղաշարժվել, ինչը կարող է փոխել կնոջ քայլվածքը։ Երկար նստելը կամ կանգնելը կարող են առաջացնել ձգող զգացողություններ մեջքի հատվածում, որոնք նման են նախադաշտանային ցավերին։ Անհարմարությունը նվազեցնելու համար խորհուրդ է տրվում ավելի հաճախ փոխել դիրքը, կատարել թեթև տաքացում, իսկ 1-2 ամիս հետո հնարավոր կլինի օգտագործել աջակցող գոտի։
Ոտքերի ցավեր
Ոտքերի անհաճելի զգացողությունները կարող են առաջանալ տարբեր պատճառներով, սակայն հիմնական գործոնը՝ բարձրացած ծանրաբեռնվածությունն է։ Արդեն 14-րդ շաբաթում արժե ընտրել հարմարավետ, որակյալ նյութերից պատրաստված կոշիկներ։ Մոռացեք բարձրակրունկների և նեղ կոշիկների մասին։ Այս ժամանակահատվածում ոտքերի ցավերը կարող են պայմանավորված լինել երակային անբավարարությամբ, մագնեզիումի դեֆիցիտով, ջղաձգությամբ կամ ոսկրային հյուսվածքի ախտաբանությամբ, որը կապված է էստրոգենների պակասի հետ։
Գլխացավեր
14-րդ շաբաթում գլխացավերը երկրորդ տեղում են՝ զիջելով միայն որովայնի ցավերին։ Գլխացավի պատճառները կարող են տարբեր լինել, և միշտ չէ, որ հնարավոր է դրանք ճշգրիտ պարզել։ Եթե ցավերը կանոնավոր են, բժիշկները հետևում են արյան ճնշմանը և ապագա մայրիկի հուզական վիճակին։ Եթե անհանգստության պատճառը չի հայտնաբերվում, խորհուրդ է տրվում ավելի շատ հանգստանալ, ընդունել բուսական հանգստացնող միջոցներ, խուսափել սթրեսներից և շատ ժամանակ անցկացնել թարմ օդում։ Հարկ է նաև հիշել, որ գլխացավերն ավելի հաճախ կարող են առաջանալ կոֆեինի, շոկոլադի և արագ ածխաջրերի օգտագործման դեպքում։
Ատամի ցավ
Հղիության 14-րդ շաբաթում ատամի ցավը կարող է առաջանալ կալցիումի, ֆոսֆորի և ֆտորի անհավասարաչափ բաշխման պատճառով։ Քանի որ երեխային անհրաժեշտ են այս տարրերը, նա դրանք վերցնում է մոր օրգանիզմից։ Սա հանգեցնում է էմալի ավելի մեծ ծակոտկենության և կարիեսի արագ զարգացման։ Շատ կարևոր է ժամանակին կանգնեցնել այս գործընթացները, քանի որ հղիությունից հետո շատ կանայք լուրջ խնդիրներ են ունենում ատամների հետ։ 14-րդ շաբաթում խորհուրդ է տրվում այցելել ստոմատոլոգի, նույնիսկ եթե ատամների զգայունությունն աննշան է։ Եթե բուժման կարիք չկա, բժիշկը խորհուրդներ կտա ատամների առողջությունն ու ամրությունը պահպանելու համար հղիության մնացած ժամանակահատվածում։
Միզարձակման ժամանակ դիսկոմֆորտ
Աճող ճնշման պատճառով դեպի վերարտադրողական օրգանների խոռոչ՝ մեծանում է միզային համակարգի հիվանդությունների հավանականությունը։ Ցիստիտը, ուրետրիտը և պիելոնեֆրիտը կարող են ուղեկցվել ցավոտ զգացողություններով միզարձակման ժամանակ, հաճախակի ցանկությամբ, այրոցքով և դիսկոմֆորտով։ Կարևոր է չանտեսել այս ախտանշանները, քանի որ ժամանակի ընթացքում հիվանդությունը կարող է անցնել քրոնիկական ձևի։
Կարո՞ղ եմ 14‑րդ շաբաթում զգալ իմ երեխային?
- Մասնագետների համաձայն՝ 14‑րդ շաբաթում ձեր սաղմը արդեն կարող է սկսել շարժվել կնոջը մեջ, բայց դուք մեծ հավանականությամբ դեռ չեք զգա դա։ Որոշ կանայք կարող են նկատել թեթեւ շարժումներ 15‑րդ շաբաթից, իսկ մյուսները՝ միայն 20–22‑րդ շաբաթներին։
Կանցնե՞մ ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈւՁ) 14‑րդ շաբաթում?
- Դուք կարող եք անցնել առաջին եռամսյակի ուլտրաձայնային հետազոտություն՝ 14‑րդ շաբաթին։ Այնուամենայնիվ, մեծ մասը կանանց ՈւՁ‑ն անում են 18–20‑րդ շաբաթներին։
14‑րդ շաբաթին վիժման պատճառները ինչպիսի՞ն են?
- Հղիության կորուստը 14‑րդից 23‑րդ շաբաթների ընթացքում համարվում է ուշ կորուստ։ Հաճախ հանդիպող պատճառներն են՝ հակաֆոսֆոլիպիդային համախտանիշը (ԱՖՍ), թրոմբոֆիլիան, պլացենտայի տեղայնացման խնդիրները (placenta previa), արգանդի պարանոցի անբավարարությունը և տարբեր վարակներ։
CHECKLIST
- Կարո՞ղ եմ արդեն սկսել բնակարանում փոքր հարմարավետություն ստեղծել մինչև երեխայի ծնունդը։ Ես կարգի եկա հին փաստաթղթերը, հարդարեցի պահարանը և հեռացրի այնպիսի իրեր, ինչպիսիք են հին լուսանկարները։
- Ես ուսումնասիրում եմ մանկական խնամքի հարցերը։ Եթե ծննդաբերությունից հետո ծրագրում եմ վերադառնալ աշխատանքի, պետք կլինի որոշել՝ երեխային արդյոք մանկապարտեզ ուղարկել, թե դայակ վարձել։ Ես արդեն նայել եմ մի քանի առաջարկ իմ շրջակայքում։
- Իմ մարմնին շատ երկաթ է անհրաժեշտ, որպեսզի երեխայի համար բավարար քանակությամբ թթվածին ապահովվի։ Իմ բժիշկը ստուգեց երկաթի մակարդակը, որպեսզի համոզվենք, որ այն չի նվազել։
- Տղա՞՞ թե աղջիկ՞ Հայրիկի/ընկերոջս հետ քննարկեցինք՝ արդյոք ուզում ենք երեխայի սեռը իմանալ ուլտրաձայնային հետազոտության (ՈւՁՀ) ժամանակ, թե սպասել մինչև նրա ծնունդը։
- Ես հասկանում եմ, թե ինչպես կարող է աշխատավայրի պայմանները ազդել իմ երեխայի վրա։ Խուսափում եմ թունավոր քիմիական նյութերից, ծանր ֆիզիկական բեռներից և երկար ժամանակ կանգնած մնալուց։
- Իմ փոքրիկը շուտով կսկսի լսել ինձ։ Ես արդեն սկսել եմ նրա հետ խոսել և նրա համար նվագել իմ սիրելի մեղեդիները։
- Եթե ուզեմ անել ամնիոցենթեզ, ես այս մասին կխոսեմ բժիշկիս հետ, և այն կարելի է նշանակել հղիության 14-ից մինչև 20-րդ շաբաթների ընթացքում։
