30 yıldır 'duvar gibi' biri olarak görülüyordum ve bazıları hâlâ öyle görüyor. Evet, bu da DEHB ile…

30 yıldır 'duvar gibi' biri olarak görülüyordum ve bazıları hâlâ öyle görüyor. Evet, bu da DEHB ile ilgili — nasıl böyle olduğunu şimdi açıklayacağım. İnsanların neresinin 'acıdığını' görebilirim, birinin ne hissetmesi için hangi noktaya basacağımı bilirim. Bunu ustaca bir hassasiyetle, tam o anda ne gerekiyorsa ona göre yumuşakça veya sertçe yapabilirim. Ve buna rağmen yıllarca, tüm hayatım boyunca duygusallığımı gizledim. Bugüne kadar 😆 Sonra bir gün dayanamadım. Mikro-inme geçirdim, anksiyete bozukluğu yaşadım ve çocukluk arkadaşımla her şeyi paylaştım. Onun ne kadar şok olduğunu hayal bile edemezsiniz! Benim ince, hassas bir ruhum olduğunu hiç bilmiyordu. Her küçük şeyi en derin seviyede, sanki yakın bir akrabam ölmüş gibi yaşıyordum. Şoktaydı: 30 yıllık arkadaşlık — ve benim böyle biri olduğumu bilmiyordu. Başka bir arkadaşım da bir keresinde şöyle demişti: «Sen mi? Üzülüyorsun? Asla inanmam, bildiğin on metrelik beton duvar!» Ve gergin gergin kıkırdadı: «Hayiiir, inanmam, hiç inanmam!» Bu bir girişti, şimdi bilimin ne dediğine bakalım. Öncelikle, 'herkesi içten görebilme' yeteneği bilişsel empati. Nedir bu? Başka bir insanın ne hissettiğini ve düşündüğünü anlama, tepkisini tahmin etme yeteneğidir. DEHB'de araştırmalar farklı sonuçlar veriyor: bazen düşük, bazen normal, bazen de yüksek çıkıyor. Ama önemli bir nüans var: DEHB belirtileri yoğun olan kişiler sosyal geri bildirimlere karşı çok hassas olabilir ve sosyal sinyallere fizyolojik olarak daha güçlü tepki verebilirler. Basitçe söylemek gerekirse, beynimiz bir radyo alıcısı gibidir, insanın frekansına tamamen ayarlanırız. 'Acı noktalarına dokunma' yeteneği ise bunun ters yüzü: tam olarak neresinin acıdığını biliyorum, çünkü görüyorum, öyleyse neden bunu kendi lehime kullanmayayım? Bir örnek vereyim. Kocamla ciddi bir konuşmaya hazırlanırken, tüm cevaplarını ve sorularını önceden biliyordum. Sohbetimizin duygusal tonunun ne olacağını, tabii ki sohbetin sonucunu da biliyordum. Abartısız, diyaloğu baştan sona zihnimde canlandırdım ve sonra gerçek hayatta birebir aynısı yaşandı. Neden onunla konuşmayı bıraktık? Sıkıcı, çünkü çok tahmin edilebilirdi. Bu yüzden şimdi kendi kendime rol yaparak diyalog kuruyorum, ben ve kocam olarak. Gerçek kocama ise hazır çözümü sunuyorum. Ve çoğu zaman bana katılıyor, çünkü canlı bir diyalogda (benim düşüncelerimde değil) aynı şekilde cevap verirdi🤣 İkinci olarak. 'Beton duvar' bir maskedir. Ve bu maske çocuklarda çok erken oluşur. Araştırmalar, DEHB'li çocukların bu DEHB'nin belirtilerini ilkokul çağında, genellikle 8-10 yaşlarında bilinçli olarak gizlemeye başladıklarını gösteriyor. Ve 9-12 yaşlarına gelindiğinde, birçoğu bu konuda korkutucu bir ustalık seviyesine ulaşıyor. Mesela ben gibi. Bir bukalemun hayal edin. Sadece başka biri gibi 'davranmıyor', ortama uyum sağlamak ve hayatta kalmak için rengini değiştiriyor. DEHB'li insanlar da böyledir: bilinçli olarak rol yapmayız, o anda güvenli olan şeye göre 'rengimizi' ayarlarız. Kiminin rahat, kiminin görünmez, kiminin de benim gibi soğuk ve katı olması gerekir. Ve 9-12 yaşlarına gelindiğinde bu 'renk değiştirme' otomatik hale gelir. 'Öğrenmeye karar verdiğimiz' için değil, çevre zorladığı için: bu yaşa gelene kadar yeterince geri bildirim, deneyim almışızdır — mesela 'uslu otur', 'sözümü kesme', 'neden böylesin?' gibi — ve rahatsız edici 'benliğimizi' göstermenin ruh sağlığımız için tehlikeli olduğunu anlamışızdır. Acıdığında göstermemeyi öğreniriz. 'Uygun' yüzü takınırız. Sözünü kesme veya kaçma dürtüsünü bastırırız. O kadar normal görünmeye çalışırız ki, ailelerimiz bile içimizde neler olup bittiğini görmez. Bu yüzden DEHB'li yetişkinler sık sık şunu duyar: 'Sen normal birisin, senin DEHB'n yok.' Çünkü maskeleme %1000 çalışır. Bukalemun ortama uyum sağlamıştır — ve görünmez olmuştur. Ancak bir nüans var: herkese ve her zaman değil. Maskeleme yeteneği DEHB alt tipine, çevreye (destekleyici bir ortamda çocuğun bu kadar saklanmasına gerek kalmaz), cinsiyete (kızlar genellikle daha erken ve daha iyi maskeler) ve bireysel özelliklere bağlıdır. Ve en önemlisi — bu hızın bedeli, 9-12 yaşındaki bir çocuğun duygularını bu kadar hızlı gizlemeyi öğrenmesinin bedeli, gurur duyulacak bir şey değildir. Araştırmalar, erken ve yoğun maskelemenin yetişkinlikte artan anksiyete, depresyon ve tükenmişlik riskiyle ilişkili olduğunu gösteriyor. 10 yaşında 'beton duvar' olan bir çocuk, 30 yaşına geldiğinde kendisiyle bağını kaybetmiş olabileceğini fark edebilir. Ve sonra, 30. yaş gününden bir hafta önce mikro-inme geçirebilir. Ve bir de iş hayatı hakkında eklemek istiyorum. Hayatım boyunca birçok iş yeri değiştirdim. Ve her zaman, kesinlikle her zaman işe alındım. Başlangıçta potansiyel yöneticiler beni nazikçe reddetmeye çalışsa bile — sonunda yine de o şirkette kendimi buldum. Neden böyle? Burada birkaç mekanizma aynı anda işliyor. Birincisi, o sosyal ayarlama, radyo alıcısının anteni gibi: mülakatta işverenin ne duymak istediğini hissederim ve onu söylerim. Sahte değil — sadece ruh halini, beden dilini, genel olarak insanı saliseler içinde tarayıp anında uyum sağlarım. İkincisi, yetişkinliğe kadar otomatik çalışan maske: sakin, aşırı güvenli, 'normal' görünürüm. Üçüncüsü, DEHB'de sıklıkla 'canlı, ilginç insan' olarak algılanan enerji ve karizma vardır — ve bu işe alımda değerlidir. Ve dördüncüsü, ilgi alanına odaklanma: konu bana yakınsa, onu o kadar akıcı bir şekilde anlatabilirim ki, bilgimi o kadar güçlü gösterebilirim ki, bu ikna edici olur, hatta bazen korkutucu olur. Ancak madalyonun bir de diğer yüzü var. İşveren maskeyi ve enerjiyi görür, sonra benim kendi ritmim olduğunu, alana ihtiyacım olduğunu, kontrol altında, sürekli talepler ve baskı altında çalışamayacağımı fark eder. Ve o zaman bahsettiğimiz şeye başlar: dışarıdan gelen talepler — sabotaj, beyin işleyişinde 'bozulmuş program'. Bu yüzden çok fazla iş yerim var. 'Kötü bir çalışan' olduğum için değil. Çünkü çevre nadiren nöro-ritmime uygun oluyor ve ben oradan paçaları sıyırarak kaçıyorum ya da yasal olarak analık iznine ayrılıyorum. Özetleyelim. Benim 'beton duvarım' soğukluk değil, başkalarının ve hatta annemin beni gördüğü gibi hissiz bir yaratık değilim. Bu, ahlaki olarak hayatta kalmak için inşa ettiğim bir zırh. İnsanları okuma yeteneğim, çıkar amaçlı bir manipülasyon değil, kırılgan ruhumu yıllarca korumak için çalışan bir aşırı ayarlamadır. Ve dünyada, en başından beri gerçek olduğum, çünkü ruh ikizimi, güvenliği hissettiğim tek bir kişi var! Diğerleri için ben hâlâ çıkarcı, soğukkanlı, acımasız bir yaratığım.