- Shikoyat
30 yil davomida meni «beton devor» deb hisoblashgan, baʼzilari esa hali ham shunday deb oʻylaydi. Ha…
Avtomatik tarjima qilingan. Asl matnni ko‘rsatish
30 yil davomida meni «beton devor» deb hisoblashgan, baʼzilari esa hali ham shunday deb oʻylaydi. Ha, bu ADHD haqida ham – hozir qanday boʻlganini tushuntiraman.
Men odamning qayeri «ogʻriyotganini», qaysi nuqtani bossa, his qilishini koʻra olaman. Buni juda aniqlik bilan, yumshoq yoki qattiq, aynan shu paytda nima kerakligiga qarab qila olaman. Va shu bilan birga yillar davomida, butun umrim davomida oʻz hissiyotlarimni yashirib kelganman. Bugungi kungacha 😆
Keyin bir kuni chiday olmadim. Menda kichik insult boʻldi, xavotir buzilishi yuzaga keldi va men bolalikdan beri doʻst boʻlgan qadrdon dugonamga hammasini aytib berdim. Uning qanday shokda boʻlganini tasavvur ham qila olmaysiz! U men nozik, taʼsirchan jon ekanligimni umuman bilmagan. Men har qanday mayda narsani, goʻyo yaqin inson vafot etgandek, eng chuqur darajada his qilar edim. U shokda edi: 30 yil davomida doʻst boʻlib – men qanday inson ekanligimni bilmagan. Boshqa bir dugonam esa bir marta: «Siz? Xavotirlanasizmi? Hech qachon ishonmayman, siz oʻn metrlik beton devorsiz!!!» deb kulib yubordi: «yoʻoʻoʻq, ishonmayman, umuman, ishonmayman!» dedi.
Bu kirish edi, endi esa fan nima deydi, koʻrib chiqamiz.
Birinchidan, «odamning ichini koʻra olish» – bu kognitiv empatiya. Bu nima degani? Bu boshqa odamning nima his qilayotganini va nima oʻylayotganini tushunish, uning reaksiyasini bashorat qilish qobiliyati. ADHD holatida tadqiqotlar har xil natijalarni beradi: baʼzi joylarda koʻrsatkichlar pasaygan, baʼzilarida normal, baʼzilarida hatto yuqori. Lekin muhim bir jihat bor: ADHD belgilari kuchli boʻlgan odamlar ijtimoiy oʻzaro taʼsirga juda sezgir boʻlishi mumkin va ijtimoiy signallarga fiziologik jihatdan kuchliroq javob berishi mumkin. Oddiy qilib aytganda, bizning miyamiz radio qabul qilgich kabi, odamning chastotasiga toʻliq sozlanadi. «Ogʻriqli nuqtalarga bosish» qobiliyati esa – bu teskari tomoni: qayeri ogʻriyotganini aniq bilaman, chunki koʻrib turibman, nega uni oʻz manfaatim uchun ishlatmaslik kerak? Misol keltiraman.
Kuyovim bilan jiddiy suhbatga tayyorgarlik koʻrayotganimda, uning barcha javoblari va savollarini oldindan bilardim. Suhbatimizning hissiy ohangi qanday boʻlishini, albatta, suhbat natijasini ham bilardim. Mubolagʻasiz, men dialogni boshdan oxirigacha miyamda oldindan oʻtkazib chiqqanman, keyin esa hayotda u 1/1 boʻlib takrorlangan.
Nega biz u bilan suhbatlashishni toʻxtatdik? Menga zerikarli, chunki juda bashoratli. Shuning uchun endi men oʻzim bilan-oʻzim rollarda dialog olib boraman, unda men va kuyovim bor. Haqiqiy kuyovimga esa tayyor yechimni beraman. Va koʻpincha u meni tinglaydi, chunki tirik dialogda (mening fikrlarimda emas) u ham shunday javob bergan boʻlardi🤣
Ikkinchidan. «Beton devor» – bu niqob. Va u bolalarda juda erta shakllanadi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, ADHDga chalingan bolalar ushbu ADHD belgilarini boshlangʻich maktab yoshida, koʻpincha 8-10 yoshda ongli ravishda yashira boshlaydilar. 9-12 yoshga kelib esa koʻpchilik bu borada qoʻrqinchli mahoratga erishadi. Masalan, men kabi.
Xameleondan tasavvur qiling. U shunchaki boshqa birovni «oʻzini koʻrsatmaydi», balki atrof-muhitga moslashib, tirik qolish uchun rangini oʻzgartiradi. ADHDga chalingan odamlar ham shunday: biz maxsus rol oʻynamaymiz, biz oʻsha paytda xavfsiz boʻlgan narsaga «rangimizni» moslashtiramiz. Kimdirga qulay boʻlish, kimdirga – sezilmaslik, kimdirga – sovuqqon va qatʼiy boʻlish kerak, men kabi. Va 9-12 yoshga kelib bu «rang oʻzgarishi» avtomatik boʻlib qoladi. Biz «oʻrganishga qaror qildik» deganimiz uchun emas, balki atrof-muhit majburlagani uchun: bu yoshga qadar biz yetarlicha oʻzaro taʼsir, tajriba orttirdik, masalan, «jim oʻtir, gapga aralashma, nega sen shundaysan?» degan kabi, shundan – oʻzimizning noqulay «menimizni» koʻrsatish bizning ruhiyatimiz uchun xavfli ekanligini tushundik.
Biz ogʻriyotganimizni koʻrsatmaslikni oʻrganamiz. Qulay yuzni «yoqamiz». Gapga aralashish yoki qochib ketish impulsini bostiramiz. Biz shunchalik normal koʻrinishga harakat qilamizki, hatto ota-onalar ham ichimizda nima boʻlayotganini koʻrmaydilar. Aynan shuning uchun kattalar ADHD bilan tez-tez eshitishadi: «Siz normal ekansiz-ku, sizda ADHD yoʻq-ku». Chunki niqob 1000% ishlaydi. Xameleon atrof-muhitga singib ketdi – va uni koʻrib boʻlmaydi.
Ammo bir nuans bor: hammasiga ham, hamisha ham emas. Niqoblash qobiliyati ADHDning kichik turiga, muhitga (qabul qiluvchi muhitda bolaga bunchalik yashirinishga hojat yoʻq), jinsiga (qizlar koʻpincha erta va yaxshiroq niqoblanadi) va individual xususiyatlarga bogʻliq. Va eng muhimi – bu tezlikning narxi, 10 yoshli bolaning his-tuygʻularini yashirishni shunchalik tez oʻrganishi – bu gʻururlanishga sabab emas. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, erta va intensiv niqoblash kattalar hayotida xavotir, depressiya va charchashning yuqori xavfi bilan bogʻliq. 10 yoshida «beton devor»ga aylangan bola 30 yoshga kelib oʻzi bilan aloqani yoʻqotganini bilishi mumkin. Va keyin, shu 30 yoshga bir hafta qolganida, kichik insultga uchraydi.
Va yana, ish haqida qoʻshmoqchiman.
Umrim davomida koʻp joylarda ishlaganman. Va meni har doim, mutlaqo har doim qabul qilishgan. Hatto dastlabki paytda boʻlajak rahbariyat meni yumshoq rad etishga harakat qilsa ham – natijada men baribir oʻsha tashkilotda ishga kirganman. Nega shunday?
Bu yerda bir necha mexanizm bir vaqtda ishlaydi. Birinchidan, oʻsha ijtimoiy sozlanish, radio qabul qilgichning antenasi kabi: suhbatda men ish beruvchi nima eshitishni xohlashini his qilaman va shuni aytaman. Yolgʻon emas – men shunchaki kayfiyatni, notekstual belgilarini oʻqiyman, umuman olganda odamni bir necha soniya ichida toʻliq skanerlab, darhol moslashaman. Ikkinchidan, niqob, bu kattalar hayotida avtomatik ishlaydi: men xotirjam, oʻta ishonchli, «normal» koʻrinaman. Uchinchidan, ADHDda koʻpincha energiya va xarizma boʻladi, ular «hayajonli, qiziqarli odam» sifatida qabul qilinadi – va bu ishga qabul qilishda qadrlanadi. Va toʻrtinchidan, qiziqishga giperfokus: agar mavzu menga yaqin boʻlsa, men u haqida shunchalik taʼsirchan gapira olamanki, oʻz bilimimni shunchalik kuchli koʻrsata olamanki, bu ishontiradi, baʼzan esa qoʻrqitadi.
Ammo bu medalning teskari tomoni ham bor. Ish beruvchi niqobni va energiyani koʻradi, keyin esa mening oʻz ritmim borligini, menga boʻsh joy kerakligini, men nazorat ostida, doimiy talablar va bosim ostida ishlay olmasligimni biladi. Va keyin biz allaqachon gaplashgan narsa boshlanadi: tashqi talablar – sabotaj, miya ishida «buzilgan dastur». Shuning uchun ish joylari koʻp. Men «yomon xodim» boʻlganim uchun emas. Balki muhit mening neyroritmimga kamdan-kam mos keladi va men u yerdan oyoqyalang qochib ketaman yoki qonuniy ravishda dekretga chiqaman.
Xulosalaylik. Mening «beton devorim» – bu sovuqqonlik emas, men boshqalar va hatto onam koʻrgan hissiyotdan holi mavjudot emasman. Bu men maʼnaviy jihatdan omon qolish uchun qurgan zirhim. Odamlarni tushunish qobiliyatim – bu foyda uchun manipulyatsiya emas, balki yillar davomida nozik jonimni himoya qilish uchun ishlagan giper-sozlash. Va dunyoda faqat bitta bor, oʻshanga men boshidanoq chinman, chunki men oʻz jonimni, xavfsizlikni his qildim!
Boshqalar uchun men hali ham pulparast, sovuqqon, shafqatsiz mavjudotman.
Меня 30 лет считали «бетонной стеной», а некоторые до сих пор так делают. Да, это тоже про СДВГ — сейчас объясню, как так вышло.
Я умею видеть, где у человека «болит», на какую точку можно надавить, чтобы он почувствовал. Могу сделать это с ювелирной точностью, мягко или жёстко, в зависимости от того, что нужно прямо сейчас. И при этом годами, всю жизнь я скрывала свою эмоциональность. Вплоть до сегодняшнего дня 😆
А потом однажды просто не выдержала. У меня случился микроинсульт, тревожное расстройство, и я всё рассказала подруге, с которой дружу с детского сада. Вы не представляете, какой шок у неё вызвало! Она понятия не имела, что я тонкая, ранимая душа. Что я переживаю любую мелочь на самом глубинном уровне, будто бы кто-то близкий умер. Она была в шоке: 30 лет дружбы — и не знала, что я такой человек. А другая подруга как-то сказала: «Ты? Переживаешь? Не поверю никогда, да просто бетонная десятиметровая стена!!!» И нервно хихикает: «да неееет, не верю, вообще, не верю! ».
Это было вступление, а дальше посмотрим, что говорит наука.
Во-первых, способность «видеть всех насквозь» — это когнитивная эмпатия. Что это такое? Это умение понимать, что чувствует и думает другой человек, предсказывать его реакцию. При СДВГ исследования дают разную картину: где-то показатели снижены, где-то нормальные, где-то даже повышенные. Но есть важный нюанс: люди с высокими чертами СДВГ могут быть очень чувствительны к социальной обратной связи и физиологически сильнее реагировать на социальные сигналы. Проще говоря, наш мозг как радиоприёмник, настраиваемся на частоту человека полностью. А умение «давить на болевые точки» — это обратная сторона: я точно знаю, где болит, потому что вижу, так почему бы не использовать это в своих целях. Приведу пример.
Когда я готовилась к серьёзному разговору с мужем, я знала все его ответы и вопросы заранее. Знала, каков будет эмоциональный окрас нашей беседы, разумеется итог беседы тоже. Без преувеличения, я дословно прокручивала диалог в голове заранее, и далее на яву он проигрывался 1/1.
Почему мы перестали с ним беседовать? Мне скучно, ибо слишком предсказуемо. Поэтому теперь я веду диалог сама с собой по ролям, где есть я и муж. А реальному мужу выдаю готовое решение. И чаще он со мной соглашается, ведь в живом диалоге (а не в моих мыслях) он ответил бы так же🤣
Второе. «Бетонная стена» — это маскировка. И она формируется у детей очень рано. Исследования показывают, что дети с СДВГ начинают осознанно скрывать симптомы этого самого СДВГ уже в младшем школьном возрасте, часто к 8–10 годам. А к 9–12 годам многие достигают в этом пугающего мастерства. Например, как я.
Представьте хамелеона. Он ведь не просто «притворяется» кем-то другим, а меняет цвет, чтобы слиться со средой и выжить. Так и люди с СДВГ: мы не играем роль специально, мы настраиваем свою «окраску» под то, что безопасно в данный момент. Кому-то нужно быть удобным, кому-то — незаметным, кому-то — холодным и несгибаемым, вот как я. И к 9–12 годам эта «смена цвета» становится автоматической. Не потому что мы «решили научиться», а потому что среда заставила: к этому возрасту мы уже получили достаточно обратной связи, опыта, типа сидишь ровно, не перебивай, почему ты такой?, чтобы понять — показывать своё неудобное «я» опасно для нашей психики.
Мы учимся не показывать, когда больно. «Включать» удобное лицо. Подавлять импульс перебить или убежать. Стараемся выглядеть нормальными настолько, что даже родители не видят, что происходит внутри. Именно поэтому взрослые с СДВГ часто слышат: «Да ты же нормальный, у тебя же нет СДВГ». Потому что маскировка работает на 1000%. Хамелеон слился со средой — и его не видно.
Но есть нюанс: не всем и не всегда. Способность к маскировке зависит от подтипа СДВГ, среды (в принимающей среде ребёнку не нужно так сильно прятаться), пола (девочки часто маскируются раньше и лучше) и индивидуальных особенностей. И главное — цена этой скорости, то, что ребёнок 9–12 лет так быстро научился прятать чувства, — это не повод для гордости. Исследования показывают, что ранняя и интенсивная маскировка связана с повышенным риском тревоги, депрессии и выгорания во взрослом возрасте. Ребёнок, который в 10 лет стал «бетонной стеной», к 30 может обнаружить, что потерял связь с собой. А потом, за неделю до этого 30-летия, получить микроинсульт.
И ещё, хочу добавить про работу.
За все годы жизни я сменила множество мест. И меня всегда, абсолютно всегда брали. Даже если сначала будущее начальство пыталось мягко выдать мне отказ — в итоге я всё равно оказывалась в этой организации. Почему так?
Здесь работают сразу несколько механизмов. Во-первых, та самая социальная настройка, как антенна у радиоприёмника: на собеседовании я чувствую, что хочет услышать работодатель, и говорю это. Не фальшиво — я просто буквально считываю настроение, невербалику, да в общем полностью сканирую человека за доли секунды и мгновенно подстраиваюсь. Во-вторых, маска, которая к взрослому возрасту работает автоматически: я выгляжу спокойной, сверх уверенной, «нормальной». В-третьих, у СДВГ часто есть энергия и харизма, которые считываются как «живой, интересный человек» — а это в найме ценится. И в-четвёртых, гиперфокус на интересе: если тема мне близка, я могу говорить о ней так красноречиво, так сильно показать свою осведомлённость, что это убеждает, а иногда и пугает.
Но у этой медали есть обратная сторона. Работодатель видит маску и энергию, а потом обнаруживает, что у меня свой ритм, что мне нужно пространство, что я не могу работать под контролем, постоянными требованиями и давлением. И тогда начинается то, о чём мы уже говорили: требования извне — саботаж, «сбитая программа» в работе мозга. Поэтому мест много. Не потому что я «плохая работница». А потому что среда редко подходит под мой нейроритм и я бегу оттуда роняя тапки, или же легально ухожу в декрет.
Подведём итог. Моя «бетонная стена» — это не холодность, я не безчувственная тварь, которой меня видят другие и даже мама. Это броня, которую я построила, чтобы выжить морально. Моя способность считывать людей — это не манипуляция ради выгоды, а гипернастройка, которая годами работала на защиту моей хрупкой души. И есть лишь один на свете, с которым я с самого начала настоящая, потому что я почувствовала родную душу, безопасность!
Для остальных я по-прежнему меркантильная, хладнокровная, безжалостная тварь.
Обнимаю, дорогая ❤️
взаимно🥰😘😍
Ой, про меня всю жизнь все думают, что я жёсткий стрессоустойчивый человек, которому наплевать на некоторые моменты. А я вообще не такая. И после 37 поняла, что у меня СДВГ.
Все прочитали, но не знают как комментировать
Не дочитала до конца, но скажу — я так в шоке была от ранимости друга. Полжизни его знаю, всегда считала его веселым по х у и с т о м, а начали общаться ближе и оказалось, что в душе он очень сильно за все переживает.
а со мной и близкие не могут различить моих эмоций, только если я сама с каменным лицом не расскажу о них
я ведь не только о состоянии во взрослом возрасте пишу, а с ранних лет, с рождения. у меня все эти приколюхи и ништяки начались с рождения
просто тогда, в детстве я не могла понять, что со мной не так, когда всё так🤣
Я читала предыдущие посты и свела с доводами моей подруги и это всё так сильно различается, как будто 2 противоположные сдвгшницы. И ведь каждая из вас объясняет это устройством своей нервной системы.
психологии говорят и я с этим согласна, надо беречь сильных людей, «бетонных», потому как они самые ранимые...
а если их вогон и маленькая тележка😄 да и кто сказал, что это неудобные черты, я например вижу в этом только преимущества, а в детстве я думала, что я воплощение Бога 🤣
да, когда меня полностью парализовало в 29 лет, я знатно охрен.ела, вот думаю, дожила, а на руках 4 месячный младенец.
Пока не поставил психиатр, его нет🤷🏻️ ей не поставили, а вам?
а у меня много диагнозов начинающиеся с кода F. 90, вам какой из них озвучить? 😆
ах, ещё уточню f. 90.0 мне поставили ещё в 2019 году. чтобы не голословной
erimga nisbatan qo'llayapman, chunki bir marta kompaniyada ADHD haqida gaplashganimizda, tibbiy ma'lumotga ega bo'lgan odam erimda simptomlar borligini aytdi. qaynonam bilan gaplashdim, u ham bolaligida boshqa bolalardan farq qilganini, noqulay bola bo'lganini, o'qituvchilar ko'pincha uning ustidan shikoyat qilishganini, juda impulsiv, beqaror, jahlini tez chiqaradigan bo'lganini aytadi. lekin o'shanda tashxis qo'yilmagan, menimcha, u ham qidirmagan.
не по порядку читаю посты) а вот это совсем не про мужа. эмпатия отсутствует как явление вообще. примеряю к мужу, потому что лднажды в компании обсуждали тему СДВГ, и человек с мед образованием сказал, что у моего мужа есть симптомы. со свекровью разговаривала, она тоже говорит, что он в детстве отличался от других детей, был неудобным ребенком, часто жаловались учителя на него, был очень импульсивный, непостоянный, взбалмошный. но диагнозов тогда не ставили, как я понимаю, да она их и не искала.
Jonli muloqotda, balki, boshqacha taassurot paydo bo'lar edi.
Я бы ни за что не подумала, что ты безэмоциональная, холодная. Ты по моему мнению очень эмпатичная, понимающая и рассудительная. При живом общении, возможно, сложилось бы другое впечатление.
при живом да, у меня на лице нет эмоций. но с теми, кому я доверяю, я другая
Внимательно прочитала все посты. И, да — убедилась, что у меня тоже СДВГ. Очень, очень много что совпадает.
Во взрослом возрасте СДВГ человек уже умеет контролировать, если хочет конечно. Ну и да, никогда не думала что ты каменная стена, я наоборот крайне редко настолько эмоциональных людей встречаю 🤣
Мечтаю так научиться. Я открытая книга и зачастую от этого потом страдаю. Слишком доверяю всем.