Niyə müasir uşaqlarımız necə öyrənməyi bilmir, gözləməyi bacarmır və bu qədər çətinliklə darıxmağa d…

Niyə müasir uşaqlarımız necə öyrənməyi bilmir, gözləməyi bacarmır və bu qədər çətinliklə darıxmağa dözürlər? Müəllifin yazdığı ilə razılaşmamaq mümkün deyil. Uşaqlar, valideynlər və müəllimlərlə işləməkdə böyük təcrübəyə malik bir ergoterapevtəm. Mənə elə gəlir ki, uşaqlarımız bir çox cəhətdən özlərini pis aparır və ya işləri bacarmırlar. Karşılaşdığım hər müəllimdən təxminən eyni şeyi eşidirəm. Bir mütəxəssis olaraq, uşaqlarda sosial, emosional və öyrənmə fəaliyyətinin aşağı düşdüyünü, bununla yanaşı, öyrənmə qabiliyyəti aşağı olan və digər pozuntularla bağlı halların partlayışla artdığını görürəm. Hər birimiz xatırlayırıq ki, beynimiz plastiktir. Ətraf mühit onu daha güclü və ya daha zəif edə bilər. Mən səmimiyyətlə inanıram ki, yaxşı niyyətlərimizə baxmayaraq, təəssüf ki, biz uşaqlarımızın beynini yanlış istiqamətdə inkişaf etdiririk. ⠀ Və bunun səbəbi budur: 1. Uşaqlar istədiklərini, istədikləri vaxt alırlar «Mən acam!» — «Bir saniyəyə qəlyanaltı alacağam». «Su içmək istəyirəm» — «Budur, içki avtomatı». «Darıxıram!» — «Telefonumu götür». Tələbatları təxirə salma bacarığı gələcək uğurun açarıdır. Biz uşaqları xoşbəxt etmək istəyirik, lakin biz onları yalnız indi xoşbəxt edirik, gələcəkdə isə bədbəxt ola bilərlər. Gecikmə həzzini bacarmaq, stress altında işləməyi bacarmaq deməkdir. Uşaqlarımız hətta kiçik stresslərlə mübarizə aparmağa da getdikcə daha az hazır olurlar, bu da nəticədə uğur üçün böyük bir maneəyə çevrilir. Uşaqların sinifdə, oyuncaq mağazasında və ya restoranda «Xeyr» sözünü eşidəndə istəklərini təxirə sala bilməməsini tez-tez görürük, çünki valideynlər beyni hər şeyi dərhal almağa öyrədib. 2. Məhdud sosial qarşılıqlı əlaqə Bizim çox işimiz olduğundan, uşaqlara qacetlər veririk ki, onlar da məşğul olsunlar. Əvvəllər uşaqlar küçədə oynayardılar, orada ekstremal şəraitdə sosial bacarıqlarını inkişaf etdirirdilər. Qacetlər gəzintiləri əvəz etdi. Texnologiyalar isə valideynləri uşaqlarla ünsiyyətdən daha az əlçatan etdi. Bizim əvəzimizə uşaqla «oturacaq» telefon onu ünsiyyətə öyrətməyəcək. Əksər uğurlu insanların sosial bacarıqları inkişaf etmişdir. Bu prioritetdir! Daha çox dəbli ideyalar: Fizika sübut edir: düşüncələrin taleyini formalaşdırır Beyin əzələlər kimidir, məşq edir. Əgər uşağınızın velosiped sürməsini istəyirsinizsə, ona öyrədin. Əgər onun gözləməyi bacarmasını istəyirsinizsə, səbr öyrədin. Əgər onun ünsiyyət qurmasını istəyirsinizsə — sosiallaşdırın. Bütün bacarıqlara da eyni şey aiddir. Heç bir fərq yoxdur! 3. Sonsuz əyləncə Biz darıxdırıcı olmayan süni bir dünya yaratdıq. Uşaq sakitləşən kimi, biz yenidən əyləncəyə başlayırıq, əks halda valideyn borcu yerinə yetirilməmiş kimi görünür. Biz iki dünyada yaşayırıq: onlar öz «əyləncə dünyalarında», biz isə «iş» dünyasında. Niyə uşaqlar mətbəxdə və ya paltaryuyan otağında kömək etmirlər? Niyə oyuncaqlarını yığmırlar? Bu, beyni darıxdırıcı vəzifələri yerinə yetirməyə öyrədən sadə, monoton işdir. Məktəbdə oxumaq üçün lazım olan eyni «əzələ». Sinifdə yazma vaxtı gələndə: «Edə bilmirəm, çox çətindir, darıxdırıcıdır» deyə cavab verirlər. Niyə? Çünki işləyən «əzələ» sonsuz əyləncə ilə məşq etmir. O, yalnız iş zamanı məşq edir. 4. Texnologiyalar Gacetlər pulsuz dayələrə çevrilib, lakin bu kömək üçün ödəniş etmək lazımdır. Biz sinir sistemi, diqqət və istəkləri təxirə salma bacarığı ilə ödəyirik. Virtual reallıqla müqayisədə məişət həyatı darıxdırıcıdır. Uşaqlar sinifə gəldikdə, ekranlardakı qrafik partlayışlar və xüsusi effektlərin əksinə olaraq, səslər və vizual stimullaşdırma ilə qarşılaşırlar. Virtual reallıqda saatlarla vaxt keçirdikdən sonra, onlar üçün məlumatı emal etmək daha çətin olur, çünki onlar video oyunların yüksək stimullaşdırılmasına öyrəşiblər. Onlar aşağı səviyyəli stimullaşdırmaya qadir deyillər, bu da tapşırıqların həllinə təsir edir. Daha çox dəbli ideyalar: Əsl qadının «Səni sevirəm» əvəzinə dediyi 5 ifadə Texnologiyalar bizi uşaqlarımızdan və ailəmizdən emosional olaraq uzaqlaşdırır. Valideynlərin emosional əlçatanlığı uşaq beyninin əsas qidasıdır. Təəssüf ki, biz onları tədricən bu qidadan məhrum edirik. 5. Uşaqlar dünyanı idarə edir «Oğlum tərəvəz yeməyi sevmir». «O, tez yatmağı sevmir». «O, səhər yeməyi yeməyi sevmir». «O, oyuncaqları sevmir, amma planşeti yaxşı bilir». «O, özü geyinmək istəmir». «O, özü yeməyə tənbəllik edir». Valideynlərdən tez-tez eşidirəm. Uşaqlar nə vaxtdan tərbiyəni diktə edirlər? Əgər onlara azadlıq versək, onlar makaron yeyəcək, TV-yə baxacaq, planşet oynayacaq və heç vaxt yatmayacaqlar. Necə kömək edə bilərik, əgər biz istədiklərini deyil, faydalı olanı versək? Düzgün qidalanma və yuxu olmadan uşaqlar məktəbə qəzəbli və diqqətsiz gedirlər. Biz səhv siqnal göndəririk. Onlar istədikləri hər şeyi etməyi və istəmədiklərini etməməyi öyrənirlər. «Lazımdır» anlayışı yoxdur. Uğurlara nail olmaq üçün tez-tez istədiyini deyil, lazım olanı etmək lazımdır. Əgər tələbə olmaq istəyirsə — oxumalıdır. Əgər futbolçu olmaq istəyirsə — məşq etməlidir. Uşaqlar nə istədiklərini bilirlər, lakin lazım olanı etmək çətindir. Bu, əlçatmaz məqsədlərə və məyusluğa səbəb olur. Onların beynini məşq etdirin! Siz uşağın beynini məşq etdirə və həyatını dəyişə bilərsiniz ki, o, sosial, emosional və akademik sahələrdə uğurlu olsun. Budur necə: 1. Sərhədlər qoymaqdan qorxmayın Uşaqlar xoşbəxt və sağlam böyümək üçün onlara bu lazımdır. – Qidalanma, yuxu və qacet vaxtı cədvəlini tərtib edin. – Uşaqlar üçün nəyin yaxşı olduğunu düşünün, onların nə istədiyini deyil. Sonra «təşəkkür» edəcəklər. – Tərbiyə ağır bir işdir. Onları faydalı işlər görməyə məcbur etmək üçün yaradıcı olun, baxmayaraq ki, bu tez-tez istəklərin əksinə olacaq. – Uşaqlara səhər yeməyi və qidalı qida lazımdır. Onlara gəzmək və vaxtında yatmaq lazımdır ki, məktəbə öyrənməyə hazır olsunlar. – Sevilməyən işləri əyləncəyə, emosional oyuna çevirin. 2. Qacetlərə çıxışı məhdudlaşdırın və yaxınlığı bərpa edin – Gül hədiyyə edin, gülümsəyin, qıdıqlayın, çantanın və ya yastığın altına not qoyun. Məktəbdən naharla təəccübləndirin, birlikdə rəqs edin, sürünün, yastıqlarla vuruşun. – Ailəvi şam yeməkləri, oyunlar, velosiped sürmək, fənərlə axşam gəzintiləri təşkil edin. 3. Onları gözləməyə öyrədin! – Darıxmaq normaldır, bu yaradıcılığa ilk addımdır. – «İstəyirəm» və «alacağam» arasındakı vaxtı tədricən artırın. – Maşında və restoranlarda qacetlərdən istifadə etməməyə çalışın, söhbət edərək və ya oynayaraq gözləməyi öyrədin. – Daimi qəlyanaltıları məhdudlaşdırın. 4. Kiçik yaşdan etibarən monoton işləri yerinə yetirməyə öyrədin – Paltoları qatlamaq, oyuncaqları yığmaq, əşyaları asmaq, ərzaqları açmaq, yatağı düzəltmək. – Yaradıcı olun. Vəzifələri əyləncəli edin ki, beyin onları pozitivlə əlaqələndirsin. 5. Sosial bacarıqları öyrədin Bölüşməyi, uduzmağı və qazanmağı bacarmağı, başqalarını tərifləməyi, «təşəkkür» və «xahiş edirəm» deməyi öyrədin. Terapevt təcrübəmdən deyə bilərəm: valideynlər yanaşmanı dəyişəndə uşaqlar dəyişir. Uşaqlara beyinlərini məşq etdirməklə uğur qazanmalarına kömək edin, hələ gec deyil. Mənbə Dostlarla paylaş